Ан-Нахль сүресі — Аят 48

1. Сөздердің мағынасы:

• أَوَلَمْ يَرَوْا: «Көрмеді ме?» — бұл жоққа шығару мен таңырқау мағынасындағы сұрақ.
• يَتَفَيَّأُ: «Ауысып, бір жақтан екінші жаққа қарай бұрылады» дегенді білдіреді.
• ظِلَالُهُ: «Оның көлеңкелері» — жекеше түрі «зилл» (көлеңке).
• الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ: «Оң жақтар мен сол жақтар» — «ямин» оң жақ, «шамаил» сол жақтар дегенді білдіреді.
• سُجَّدًا: «Сәжде етушілер» — мұнда бағыну, мойынсұну мағынасында.
• دَاخِرُونَ: «Кішірейген, мойынсұнған, әлсіз» деген мағынада.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ тағала адамдарды ойға шақырады: олар жаратылған нәрселерге, мысалы, тауларға, ағаштарға және көлеңкесі бар басқа да жаратылыстарға қарап, ойланбай ма? Бұл көлеңкелер күннің күндізгі қозғалысына және айдың түнгі жүрісіне қарай оңға және солға ауысып, бір жақтан екінші жаққа бұрылып отырады. Олар өздерінің Раббысына мойынсұнып, бағынып, кішірейген күйде. Яғни, бұл көлеңкелердің ауысуы мен бұрылуы — олардың Аллаһқа деген сәждесі мен бағынышын білдіреді. Олар Аллаһтың әміріне толық бағынып, Оның ұлылығы мен құдіретіне мойынсұнған.

Бұл аятта Аллаһ адамдарды өздерінің айналасындағы жаратылыстарға мұқият қарап, олардан ғибрат алуға шақырады. Көлеңкелердің күн мен айдың қозғалысына байланысты үнемі өзгеріп, бір жақтан екінші жаққа ауысып отыруы — Аллаһтың шексіз құдіреті мен даналығының белгісі. Барлық жаратылыстар, тіпті көлеңкелер де, Аллаһқа бағынып, Оның әміріне мойынсұнған. Бұл адамдарға Аллаһтың ұлылығын мойындап, Оған бағыну керектігін еске салады.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят адамды Аллаһтың жаратылыстары туралы ойлануға, олардан ғибрат алуға шақырады. Табиғаттағы әрбір нәрсе Аллаһтың құдіреті мен даналығын көрсетеді.
• Көлеңкелердің өзгеруі мен ауысуы — Аллаһтың әміріне бағынудың көрінісі. Бұл бізге барлық жаратылыстың Аллаһқа мойынсұнғанын және Оған бағыну керектігін үйретеді.
• Аят адамды Аллаһтың ұлылығын мойындауға, Оған шүкір етуге және Оның әмірлеріне бағынуға шақырады. Бұл — иманды нығайтып, Аллаһқа деген махаббатты арттыратын маңызды сабақ.
• Ислам діні адамды табиғатқа мұқият қарап, ондағы Аллаһтың белгілерін көруге және одан ғибрат алуға үйретеді. Бұл — адамның рухани дамуына ықпал ететін маңызды қасиет.