سوره نحل — آیه 88

معانی کلمات:

• صَدّوا: بازداشتن و منع کردن.
• سبیل الله: راه خداوند، یعنی دین اسلام و راه هدایت.
• فوق العذاب: برتر و افزون بر عذاب اصلی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از کسانی سخن میگوید که دو گناه بزرگ مرتکب شدند: نخست کفر ورزیدند و حق را انکار کردند، و دوم اینکه دیگران را نیز از راه خدا بازداشتند و مانع ایمانآوردن مردم شدند. برای چنین کسانی، خداوند عذابی مضاعف و افزون بر عذاب کفرشان مقرر فرموده است؛ یعنی علاوه بر عذابی که سزاوار کفر خودشان هستند، عذاب دیگری نیز به خاطر گمراهکردن دیگران و ایجاد فساد در زمین بر آنان افزوده میشود. این افزایش عذاب، پاداش مستقیم فساد و تباهیای است که در دنیا با بازداشتن مردم از حق و دعوت به باطل انجام دادند. به عبارت دیگر، هر کس نهتنها خود از راه حق منحرف شد، بلکه سبب انحراف دیگران نیز گردید، سزاوار عذابی سنگینتر و شدیدتر خواهد بود؛ زیرا فساد آنان تنها به خودشان محدود نماند و دامن دیگران را نیز گرفت.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که خداوند عادل است و هر کس را به اندازه عملش جزا میدهد؛ کسانی که دیگران را گمراه میکنند، سزاوار عذاب بیشتری هستند.
• اهمیت دعوت به خیر و هدایت دیگران را میرساند؛ همانگونه که گمراهکردن دیگران گناهی بزرگ است، هدایتکردن آنان نیز پاداشی عظیم دارد.
• هشدار جدی به کسانی است که با ایجاد شبهه، مانع ایمان مردم میشوند و در برابر گسترش اسلام مانعتراشی میکنند.
• این آیه امید را در دل مؤمنان زنده میکند که خداوند از ظلم و فساد غافل نیست و هر کس را به عدل خود جزا خواهد داد.