İsra surəsi — Ayə 12

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• آيَتَيْنِ (ayəteyn): iki əlamət, iki dəlil.
• فَمَحَوْنَا (fəməhavna): silib yox etdik, işığını götürdük.
• مُبْصِرَةً (mubsirə): işıqlı, aydın, əşyaların göründüyü.
• لِتَبْتَغُوا (litəbtəğu): axtarasınız, arayasınız.
• فَضْلًا (fədlən): lütf, ruzi, nemət.
• فَصَّلْنَاهُ تَفْصِيلًا (fəssəlnahu təfsilən): hər şeyi ətraflı şəkildə izah etdik, aydınlaşdırdıq.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah buyurur ki, gecəni və gündüzü Öz vahidliyinə və qüdrətinə dəlalət edən iki əlamət olaraq yaratmışdır. Onların uzunluğu, qısalığı, istiliyi və soyuqluğu bir-birindən fərqlidir — bu fərqlərin özü də Allahın hikmətinin və qüdrətinin şahididir.

Sonra Rəbbimiz gecənin əlamətini — yəni ayın işığını — silib yox etmiş, onu qaranlıq etmişdir ki, insan gecə dincəlib yata bilsin. Gündüzün əlamətini isə — yəni günəşi — işıqlı və aydın etmişdir ki, insan onun işığında hər şeyi görə bilsin, işini görə bilsin, ruzisini axtara bilsin.

Bu, Allahın insana olan böyük lütfündəndir: gecə rahatlıq, gündüz isə hərəkət və çalışma vaxtıdır. İnsan gündüz işığında Rəbbinin ona əta etdiyi ruzini axtarır, ticarət edir, əkin-biçinlə məşğul olur, ailəsinin ehtiyaclarını qarşılayır. Gecə isə Allaha şükür edərək dincəlir, güc toplayır.

Həmçinin, gecə ilə gündüzün bir-birini əvəz etməsi sayəsində insanlar illərin sayını, ayların, günlərin və saatların hesabını öyrənirlər. Əgər Allah günəşi və ayı yaratdığı kimi buraxsaydı, gecəni gündüzdən ayırmaq mümkün olmazdı; oruc tutanın iftar vaxtını, hac vaxtını və digər ibadətlərin vaxtını bilmək çətinləşərdi. Deməli, bu əlamətlər həm dünya işlərimizi nizama salır, həm də ibadətlərimizi vaxtında yerinə yetirməyimizə kömək edir.

Ayənin sonunda Uca Allah buyurur ki, hər bir şeyi ətraflı şəkildə izah etmişik. Yəni haqqı batildən ayırd edən, doğru yolu azğınlıqdan fərqləndirən açıq-aşkar dəlillər və hökmlər nazil etmişik.

3) Dəvət xüsusiyyəti:

Bu ayə bizə xatırladır ki, gecə və gündüz təsadüfən yaranmamışdır — onların hər biri Uca Allahın varlığına və birliyinə dəlalət edən böyük bir möcüzədir. Günəşin doğub batması, gecənin qaranlığı, gündüzün işığı — hamısı Rəbbimizin bizə olan sonsuz mərhəmətinin nişanəsidir.

Ey insan! Bir düşün: sən hər səhər gözünü açanda günəşin işığı səni qarşılayır, hər axşam isə gecənin qaranlığı səni rahatlığa çağırır. Bu nizamı kim qurub? Bu düzəni kim qoruyub saxlayır? Əlbəttə ki, hər şeyə qadir olan Allah!

Gəl, bu əlamətlərə şükr edək, Onun verdiyi ruzini halal yollarla axtaraq, vaxtımızı dəyərləndirək, ibadətlərimizi vaxtında yerinə yetirək. Unutmayaq ki, hər keçən gün bizi Allaha yaxınlaşdıran bir fürsətdir. Quran bizə yol göstərir, qəlbimizi nurlandırır. Gəl, bu nura tərəf addım ataq və Rəbbimizin bizə əta etdiyi bu gözəl nizamı dərk edərək Ona şükür edən bəndələrdən olaq!