Isro surasi — Oyat 12

Kalimalarning ma’nolari:

• آيَتَيْنِ: ikkita belgi, alomat.
• فَمَحَوْنَا: yo‘q qildik, o‘chirdik (nurini ketkazdik).
• مُبْصِرَةً: yorug‘ qiluvchi, narsalarni ko‘rsatuvchi.
• فَضْلًا: rizq, kashfiyot, Allohning bergan ne’mati.
• فَصَّلْنَاهُ تَفْصِيلًا: har bir narsani batafsil bayon qildik, aniq-ravshan qilib tushuntirdik.

Tafsir:

Alloh taolo kecha va kunduzni O‘zining birligi va qudratiga dalolat qiluvchi ikkita buyuk belgi qilib yaratdi. Kechasi belgisi — oy bo‘lib, uning nurini o‘chirib, zulmatga aylantirdi. Kunduz belgisi — quyosh bo‘lib, uni yorug‘ qildi, shunda odamlar uning yorug‘ida narsalarni ko‘rib, tirikchilik yo‘llarini topadilar. Kechasi esa dam olish va sokinlik uchun qulay bo‘ldi.

Bu almashinuv — kecha va kunduzning ketma-ket kelishi — odamlarga yillar sonini, oylar, kunlar va soatlarni hisoblash imkonini beradi. Shu orqali ular ibodat vaqtlarini, ro‘za, haj va boshqa amallarni to‘g‘ri bajaradilar. Agar Alloh kecha va kunduzni bir xil qilib qo‘yganda edi, odamlar vaqtni aniqlay olmas, hayotlari chalkashib ketardi.

Alloh taolo har bir narsani — bu olamdagi barcha voqea-hodisalarni, hukmlarni va saboqlarni — batafsil bayon qilgan, hech narsani noaniq qoldirmagan. Bu bayon odamlarga haqni botildan, to‘g‘rini xatodan ajratish imkonini beradi.

Foydalar:

1. Kecha va kunduzning almashinishi Allohning buyuk qudrati va hikmatiga guvohlik beradi. Inson bu manzaraga qarab, Yaratganning ulug‘ligini his qilishi va Unga shukr qilishi lozim.
2. Vaqtni to‘g‘ri hisoblash — Allohning odamlarga bergan ulkan ne’mati. Bu orqali ibodatlar, muomalalar va barcha ishlar tartibga tushadi. Shuning uchun vaqtni qadrlash va undan unumli foydalanish islomiy odobdir.
3. Alloh har bir narsani bayon qilganini bilish mo‘minga ishonch bag‘ishlaydi: u hech qachon yo‘ldan adashmaydi, chunki hidoyat manbai — Qur’on va Payg‘ambar sunnati — to‘liq va ravshandir.
4. Ushbu oyat insonni tabiatdagi belgilar ustida tafakkur qilishga chorlaydi. Bu tafakkur iymonni mustahkamlaydi va qalbni Allohga yaqinlashtiradi.