Isro surasi — Oyat 35

Kalimalarning ma'nolari:

• الكَيْل — o‘lchab berish, o‘lchov.
• القِسْطَاس — tarozi, mezon.
• المُسْتَقِيم — to‘g‘ri, adolatli, egri-bugrisi yo‘q.
• تَأْوِيلًا — oqibat, natija, oxir-oqibatda yaxshi yakunga olib boradigan ish.

Tafsir:

Alloh taolo bandalariga o‘lchov va tarozida adolatli bo‘lishni buyuradi: "Qachonki biror narsani o‘lchab bersangiz, o‘lchovni to‘liq qilib bering, kamaytirmang va o‘lchovda chalg‘itmang. Shuningdek, tarozida tortganingizda ham to‘g‘ri, adolatli tarozi bilan torting — na kam, na ortiq, balki haqqoniy va aniq bo‘lsin." Bu buyruq savdo-sotiqda, o‘zaro muomalalarda halollik va adolatni taqozo etadi. Chunki o‘lchov va tarozida kamaytirish — bu boshqalarning haqini eyish, xiyonat qilishdir.

Keyin Alloh taolo bu ishning foydasini bayon qiladi: "Bu (ya'ni o‘lchov va tarozida to‘liq va adolatli bo‘lish) sizlar uchun dunyoda ham, oxiratda ham yaxshiroqdir. Dunyoda bu ish sizga baraka, rizqning kengayishi va odamlar orasida obro‘ keltiradi. Oxiratda esa bu ishning oqibati go‘zal bo‘ladi — jannat va Allohning roziligi." Ya'ni, o‘lchovda adolat qilish — nafaqat dunyoviy manfaat, balki oxiratdagi najot va saodatga eltuvchi amaldir. Alloh taolo bu bilan bandalarini halollik, rostgo‘ylik va adolatga chorlaydi, chunki bu fazilatlar insonning dunyo va oxirat saodatining kalitidir.

Foydalar:

1. Ushbu oyat islom dinida iqtisodiy muomalalarda halollik va adolat naqadar muhimligini ko‘rsatadi. Alloh taolo savdo-sotiqda o‘lchov va tarozida to‘liq bo‘lishni buyurib, bu orqali jamiyatda ishonch va o‘zaro hurmatni mustahkamlaydi.
2. O‘lchov va tarozida kamaytirish — bu nafaqat moddiy zarar, balki ma'naviy gunohdir. Islom dini har qanday xiyonat va haqni kamaytirishni qattiq qoralaydi, chunki bu jamiyatda adolatsizlik va buzg‘unchilikni keltirib chiqaradi.
3. Bu oyat musulmonlarga har bir ishda, hatto kichik savdoda ham, Allohning nazoratini his qilishni o‘rgatadi. Inson qayerda bo‘lmasin, Alloh uni ko‘rib turishini bilishi, uni halol va to‘g‘ri ish qilishga undaydi.
4. O‘lchovda adolat qilishning dunyoviy foydasi — baraka va rizqning kengayishi. Alloh taolo halol va to‘g‘ri ish qilgan bandasiga rizqini kengaytiradi, uning ishiga baraka beradi.
5. Bu oyat musulmonlarga oxiratni eslatadi: har bir amalning oqibati bor, va adolatli bo‘lgan kishi oxiratda ham yaxshi natijaga erishadi. Bu esa insonni yaxshi amallarga undaydi va yomon ishlardan qaytaradi.