İsra surəsi — Ayə 44

Kəlmələrin mənaları:

• تُسَبِّحُ: Təsbih edir, pak və uzaq tutur, hər cür nöqsandan tənzih edir.
• يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ: Onu həmd və şükrlə birlikdə təsbih edir, yəni bütün kamil sifətlərlə vəsf edib, naqis sifətlərdən uzaq tutur.
• لَا تَفْقَهُونَ: Dərk etmirsiniz, anlamırsınız.
• حَلِيمًا: Həlimdir, cəzanı tələsik verməz, bəndələrinə qarşı mülayim və səbirlidir.
• غَفُورًا: Çox bağışlayandır, tövbə edən bəndələrinin günahlarını əfv edir.

Təfsir:

Ey insanlar! Allah-taala öz əzəmətini və qüdrətini sizə tanıtdırmaq üçün bütün kainatın Onu təsbih etdiyini xəbər verir. Yeddi qat göylər, yer üzü və onların içində olan bütün məxluqat - mələklər, insanlar, cinlər, heyvanlar, bitkilər, hətta cansız varlıqlar belə - Allahı hər cür nöqsandan, şərikdən və eybəcərlikdən pak və uzaq tuturlar. Bu təsbih təkcə dil ilə deyil, həm də hal və vəziyyət ilədir; yəni hər bir varlıq öz vücudu, xüsusiyyətləri və hərəkəti ilə Allahın kamil sənətini, hikmətini və qüdrətini göstərir və bununla da Onu təsbih edir.

Möhtəşəm mənzərəyə baxın: Göylərin ucalığı, ulduzların parıltısı, günəşin və ayın hərəkəti, yağışın yağması, bitkilərin bitməsi, dənizlərin dalğalanması, hətta qapının cırıltısı belə - hamısı Allahı təsbih edir və Onun həmdini söyləyir. Lakin siz, ey insanlar, bu təsbihin mahiyyətini və necəliyini dərk edə bilmirsiniz, çünki bu, sizin dilinizlə deyil, hər bir varlığın özünəməxsus dərrakəsi ilə baş verir. Siz ancaq öz dilinizlə edilən təsbihi anlayırsınız.

Bu ayə bizə öyrədir ki, kainatdakı hər bir zərrə Allahı zikr edir və Ona itaət edir. Biz də bu böyük təsbih karvana qoşulmalı, dilimizlə, qəlbimizlə və əməllərimizlə Allahı təsbih etməliyik. Nə vaxt ki, bir ağacın yarpaqlarının xışıltısını, quşların nəğməsini, küləyin səsini eşidirik, bilək ki, bunların hamısı Allahın əzəmətini vəsf edir. Bu düşüncə bizim imanımızı gücləndirir, qəlblərimizi Allaha yaxınlaşdırır və bizə mənəvi rahatlıq bəxş edir.

Ayənin sonunda Allah-taala Özünü "Həlim" və "Qəfur" kimi təqdim edir. Bu o deməkdir ki, O, bəndələrinə qarşı çox mülayimdir, onların günahlarına görə tələsik cəza vermir, onlara tövbə etmək üçün möhlət verir. Eyni zamanda, O, çox bağışlayandır; kim Ona üz tutub tövbə edərsə, onun günahlarını əfv edər. Bu, Allahın sonsuz mərhəmətinin və kəramətinin göstəricisidir. Ey insanlar! Allahın bu həlimliyi və bağışlayıcılığı sizi Ona üz tutmağa, tövbə etməyə və Onun razılığını qazanmağa təşviq etməlidir. Çünki O, sizi bağışlamağa hazırdır, bəs siz də Ona tərəf qayıtmağa hazırsınızmı?