Sure İsrâ — Ayet 44

Kelime Anlamları:

• Tüsebbihu: Tesbih eder, Allah’ı her türlü eksiklikten tenzih eder.
• Yüsebbihu bi-hamdihî: O’nu hamd ile birlikte tesbih eder, yani O’nu överek ve O’na şükrederek yüceltir.
• Lâ tefkahûne: Anlamazsınız, idrak edemezsiniz.
• Halîm: Kullarına karşı aceleci davranmayan, cezayı erteleyen, yumuşak davranan.
• Gafûr: Çok bağışlayan, mağfireti bol olan.

Tefsir:

Bu âyet, kâinatın tamamının Allah’ı tesbih ettiğini, O’nu her türlü noksanlıktan tenzih ederek hamd ile yücelttiğini haber veriyor. Yedi gök, yer ve onların içinde bulunan tüm varlıklar — melekler, insanlar, cinler, hayvanlar, bitkiler, hatta cansız varlıklar — hepsi Allah’ı tesbih eder. Kapıların gıcırtısı, ağaçların hışırtısı, taşların sessizliği… Her şey, kendi diliyle ve kendi hâliyle Allah’ı anar, O’na hamd eder.

Ancak biz insanlar, bu tesbihin mahiyetini kavrayamayız. Çünkü bu tesbih, bizim bildiğimiz dillerle değil, her varlığın kendine özgü bir diliyle ve idrak edemeyeceğimiz bir şekilde gerçekleşir. Biz yalnızca kendi dilimizle yapılan tesbihi duyar ve anlarız. Fakat bu, diğer varlıkların tesbih etmediği anlamına gelmez. Onların tesbihi, bizim algı sınırlarımızın ötesindedir.

Bu âyet, insana ne kadar büyük bir sorumluluk yüklediğini de hatırlatır. Eğer kâinattaki her varlık Allah’ı tesbih ediyorsa, akıl ve idrak sahibi olan insanın bu tesbihten geri kalması düşünülemez. Bizler, dilimizle, kalbimizle ve hâlimizle Allah’ı anmalı, O’nu her türlü eksiklikten tenzih etmeli ve O’na hamd etmeliyiz.

Âyetin sonunda Allah’ın Halîm ve Gafûr olduğu vurgulanır. Yani O, kullarına karşı yumuşak davranır, onları hemen cezalandırmaz, onlara tövbe etme fırsatı tanır. Ve kim O’na yönelir, tövbe ederse, O da onu bağışlar. Bu, ne kadar büyük bir rahmet kapısıdır! Allah, kâinatın tamamının kendisini tesbih ettiği bir azamet sahibi olmasına rağmen, kullarına karşı merhametlidir ve onların günahlarını bağışlar.

Ey insan! Sen de bu kâinatın bir parçasısın. Senin de görevin, bu büyük tesbih kervanına katılmaktır. Dilinle, kalbinle ve amelinle Allah’ı an, O’na hamd et ve O’ndan mağfiret dile. Çünkü O, seni bağışlamaya hazırdır. Yeter ki sen O’na yönel.