سوره اسراء — آیه 46

معانی کلمات:

• أَكِنَّةً: جمع «کِنان» به معنای پوششها و پردهها.
• وَقْرًا: سنگینی و کری گوش.
• وَلَّوْا عَلَىٰ أَدْبَارِهِمْ: پشت کرده و روی برگرداندند.
• نُفُورًا: رمیدن و گریختن با انزجار.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از حال مشرکان لجوج و عنود پرده برمیدارد و میفرماید: ما بر دلهای آنان پوششهایی قرار دادهایم تا قرآن را درک نکنند و در گوشهایشان سنگینی نهادهایم تا سخن حق را نشنوند و از آن بهرهای نبرند. این نه بدان معناست که خداوند آنان را مجبور به کفر کرده، بلکه نتیجهی لجاجت و دشمنی آنان با حق است که خداوند آن را به عنوان کیفر و خوارکننده بیان میکند. هرگاه در قرآن از یگانگی پروردگار یاد کنی و تنها او را به عبادت بخوانی و از شرک به او نهی کنی، آنان از روی تکبر و استکبار، پشت کرده و با نفرت و انزجار از تو میگریزند؛ چرا که توحید و یکتاپرستی برایشان گران و ناخوشایند است و نمیتوانند بشنوند که کسی جز خدایانشان پرستش شود.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که هدایت و فهم قرآن تنها به تلاش علمی نیست؛ بلکه پاکی دل و آمادگی روحی برای پذیرش حق شرط اصلی است. دلهای آلوده به تکبر و هواپرستی، از درک حقایق قرآنی محروم میمانند.
• انسان باید از خداوند بخواهد که دلش را برای فهم قرآن باز کند و گوش جانش را شنوای حق گرداند؛ زیرا بدون لطف الهی، هیچکس توانایی درک حقیقت را ندارد.
• رویگردانی مشرکان از توحید، نه از سر نادانی، بلکه از روی تکبر و عناد بود؛ پس مؤمن باید در برابر چنین واکنشهایی صبور باشد و رسالت خود را با اخلاص ادامه دهد، چرا که پیامبران نیز با چنین مخالفتهایی روبهرو بودند.
• این آیه اهمیت توحید را در قرآن نشان میدهد؛ آنجا که تنها نام خدا برده میشود و از شریکان او یاد نمیشود، دشمنان حق بیشتر به ستوه میآیند و نفرتشان آشکارتر میگردد. پس مؤمن باید در دعوت خود، توحید را محور قرار دهد و از هرگونه سازش در این اصل بنیادین بپرهیزد.