Аль-Исра сүресі — Аят 64

1. Сөздердің мағынасы:

• وَاسْتَفْزِزْ — азғыз, жеңілтек қыл, қозға, бұзықтыққа итермеле.
• بِصَوْتِكَ — өз дауысыңмен, яғни азғыру, уәсуәса арқылы.
• وَأَجْلِبْ — жина, топта, айдап сал.
• بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ — атты әскеріңмен және жаяу әскеріңмен; яғни бар күш-қуатыңды, айла-тәсіліңді жұмса.
• وَشَارِكْهُمْ — оларға серік бол, аралас.
• غُرُورًا — алдау, арбау, жалған үміт.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала Иблиске айтқан: «Қалағаныңды, қолыңнан келгенін азғырып, бұзықтыққа шақырған дауысыңмен олардың көңілін әлсіретіп, жеңілтек қыл. Атты және жаяу әскеріңді — яғни барлық айла-амалыңды, азғыру құралдарыңды — оларға қарсы жұмылдыр. Олардың дүние-мүлкіне де, бала-шағасына да серік бол: арам жолмен тапқан малға, зинадан туған балаға, балаларын Аллаһтан басқаға арнауға, яһуди, мәжүси, христиан қылуға түрткі бол. Оларға жалған уәделер бер: қайта тірілмейсіңдер, жауап бермейсіңдер деп арба. Шынында, шайтанның уәдесі — бос алдау ғана, ол ешқашан орындалмайды, адамға еш пайда әкелмейді».

Бұл аят Иблистің адам баласын азғыру жолдарының түрлерін ашып көрсетеді: ол өз «дауысымен» — жасырын уәсуәсамен жүрекке күдік салады; «атты және жаяу әскерімен» — түрлі айла-тәсілмен, азғырушы достар, бұзақы орта арқылы шабуыл жасайды; «мал мен балаға серік болуы» — адамды харам жолмен байлық жинауға, зинаға, балаларын теріс жолға бағыттауға итермелейді. Ал «уәде беруі» — ол әрдайым жалған уәделер мен құрғақ армандарға салып, адамды адастырады. Алайда Аллаһ бұл жерде Иблистің күшін мойындатып қана қоймай, Өзінің құдіретімен одан сақтауға болатынын да меңзейді: шайтанның айласы әлсіз, Аллаһқа тәуекел еткен пендеге ол зиян келтіре алмайды.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Шайтанның азғыру жолдары сан алуан: ол жүрекке күдік салу, бұзақы ортаға тарту, харамды әдемі көрсету, жалған уәделер беру арқылы әрекет етеді. Осыны білу — одан сақтанудың бірінші қадамы.
• Шайтанның уәдесі — алдау ғана. Ол берген уәде ешқашан орындалмайды, сондықтан оған сену — надандық.
• Адамның малы мен баласы сынақ құралы: оларды харам жолмен табу немесе теріс жолға бағыттау — шайтанның «серік болуы». Мұсылман мал-мүлкін адал жолмен тауып, балаларын иман мен тақуалыққа тәрбиелеуі керек.
• Аллаһ Тағала шайтанға мүмкіндік бергенімен, Оның құдіреті одан әлдеқайда жоғары. Аллаһқа сыйынып, Оған тәуекел еткен пенде шайтанның айласынан аман қалады.
• Бұл аят мұсылманды сергек болуға, әр қадамда Аллаһты еске алуға, шайтанның азғыруына қарсы тұруға шақырады. Ислам — адамды осындай қауіптерден қорғайтын, оған тура жолды нұсқайтын мейірімді дін.