Аль-Кахф сүресі — Аят 104

1. Сөздердің мағынасы:

• ضَلَّ — адасты, жоғалды, зая кетті.
• سَعْيُهُمْ — олардың істеген істері, әрекеттері, талпыныстары.
• يَحْسَبُونَ — ойлайды, санайды, есептейді.
• يُحْسِنُونَ صُنْعًا — жақсы іс істеп жатырмыз деп ойлайды.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Алла Тағаланың Қиямет күніндегі ең ауыр халде болатын адамдар туралы хабарларының бірі. Олар — дүние өмірінде жасаған барлық істері, талпыныстары мен еңбектері зая кеткен, адасқан адамдар. Олар дүниеде көп іс істеп, көп еңбек еткен болуы мүмкін, бірақ бұл істерінің негізі дұрыс болмағандықтан — иман мен шынайы ниеттен ада болғандықтан — олардың барлық әрекеттері жоғалып, пайдасыз болып қалады.

Олардың ең қайғылы жағдайы — олар өздерін жақсы іс істеп жатырмыз деп ойлайды. Яғни олар адасқандықтарын білмейді, қателіктерін сезбейді, тіпті өздерін тура жолда деп санайды. Олар дүниеде жасаған істері өздеріне пайда әкеледі деп сенеді, ал шындық олай емес. Бұл — надандық пен тәкаппарлықтан туындаған адасушылық. Олар Алланың көрсеткен тура жолынан ауытқып, өз ойлары мен қалауларына еріп, шынайы діннен алыстап кеткен.

Бұл аяттағы ескерту тек белгілі бір топқа ғана емес, жалпы адамзатқа қатысты. Кімде-кім дүниеде істеген істерінің негізін дұрыс құрмаса, иман мен ихластан айырылса, онда оның барлық еңбегі зая кетуі мүмкін. Сондықтан адам әрдайым өз ісінің дұрыстығын тексеріп, Алланың разылығын көздеп, шынайы жолда болуы керек.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Бұл аят адамды ойландырады: менің істеп жүрген істерім шынымен дұрыс па? Менің ниетім таза ма? Мен Алланың разылығын көздеп жүрмін бе?
• Ислам діні адамды тек іс істеуге ғана емес, сол істің дұрыс негізде, шынайы иманмен және таза ниетпен жасалуына шақырады.
• Бұл аят бізге өзімізді әрдайым тексеріп, Алланың кітабы мен Пайғамбарымыздың (с.а.с.) сүннетіне сүйенуге үндейді.
• Құран — адамды адасушылықтан сақтайтын, тура жолға бастайтын нұр. Оны оқып, түсініп, бойымызға сіңіру — бізді осындай қайғылы жағдайдан құтқарады.
• Ислам — ақиқат діні, ол адамды шынайы бақытқа, мәңгілік сауапқа жетелейді. Сондықтан оны шынайы жүрекпен қабылдап, ісімізді ихласпен жасайық.