Аль-Кахф сүрөсү — Аят 104

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• ضَلَّ — адашты, жоготту, текке кетти.
• سَعْيُهُمْ — алардын аракети, кылган иштери, эмгектери.
• يَحْسَبُونَ — алар ойлошат, эсептешет, деп эсептешет.
• يُحْسِنُونَ صُنْعًا — жакшы иш кылып жатабыз деп ойлошат, жакшылык кылып жатабыз деп эсептешет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдардын арасынан бир тобун сүрөттөп берет: алар дүйнө жашоосунда кылган иштери, аракеттери, эмгектери текке кеткен, пайдасыз болуп калган адамдар. Алар дүйнөдө көп иш кылышкан, көп аракет кылышкан, бирок ал иштери туура жолдо, туура ниет менен, туура ыкма менен болбогондуктан, аларга эч кандай пайда бербейт. Эң өкүнүчтүүсү — алар өздөрүнүн иштерин жакшы, туура, пайдалуу деп ойлошкон. Алар өздөрүн адашканбыз деп эсептешпейт, тескерисинче, биз жакшылык кылып жатабыз, биз туура жолдобуз деп ишенишкен. Бирок чындык алар ойлогондон башкача болгон: алардын аракеттери адашуу, текке кетүү болгон.

Бул аяттагы сүрөттөлгөн адамдар — Аллахка шерик кошуучулар, башка диндегилер жана туура жолдон адашкандар. Алар дүйнөдө жакшы иш кылып жатабыз деп ойлошкон, бирок алардын иштеринин негизи туура эмес болгон: алар Аллахты тааныбаган, Анын буйруктарын аткарбаган, Анын жолунан башка жолду тутушкан. Ошондуктан алардын эмгеги, канчалык көп жана чоң болбосун, пайдасыз болуп калган. Бул — адам баласынын эң чоң өкүнүчү: кыямат күнү өзүнүн бардык аракеттери текке кеткенин көрүү, бирок ал кезде эч нерсени оңдоого мүмкүн болбошу.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Туура жол — эң чоң байлык: Адам канчалык көп иш кылбасын, эгер туура жолдо, туура ниет менен болбосо, баары текке кетет. Ислам — бул туура жол, адамды адашуудан сактап, аракеттерин пайдалуу кылат.
• Ниет жана ыкма маанилүү: Иштин көптүгү эмес, анын тууралыгы, чын ыкластуулугу жана Аллах үчүн болушу маанилүү. Ислам адамга ар бир ишин Аллах үчүн кылууну үйрөтөт, ошондо ал иш пайдалуу болот.
• Өзүн текшерүү зарыл: Адам өзүнүн иштерин, ниеттерин, жолун дайыма текшерип турушу керек. «Мен туурабы?» деген суроону берүү — акылдуулуктун белгиси. Ислам адамды өзүн сынап, туура жолго түзөөгө чакырат.
• Кыямат күнүндөгү өкүнүчтөн сактануу: Бул аят адамды ойлонууга чакырат: эртең кыяматта өкүнбөш үчүн бүгүн туура жолду тандоо керек. Ислам — бул өкүнүчтөн сактануучу жол.
• Аллахтын адилеттиги: Аллах эч кимдин аракетин текке кетирбейт, бирок туура жолдо, туура ниет менен кылган иштерди гана кабыл кылат. Бул — Аллахтын адилеттиги жана ырайымы.
• Исламга чакыруу: Бул аят аркылуу Ислам адамга чыныгы бакыттын, ийгиликтин жана пайдалуу эмгектин жолун көрсөтөт. Исламды кабыл алуу — адашуудан кутулуп, аракеттериңди пайдалуу кылуу дегенди билдирет.