سوره کهف — آیه 42

## معانی واژگان

• أُحِيطَ بِثَمَرِهِ: عذاب و نابودی تمام میوهها و داراییهایش را فرا گرفت و از هر سو احاطه کرد.
• يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ: دستهایش را از شدت پشیمانی و حسرت، پشت و رو میکند و به هم میزند.
• خَاوِيَةٌ: فرو ریخته و ویران شده.
• عَلَىٰ عُرُوشِهَا: بر سقفها و داربستهایش؛ یعنی درختان و بناها چنان فرو ریخته که سقفها بر زمین افتاده است.

## تفسیر آیه

سرانجام آنچه دوست مؤمنش هشدار داده بود تحقق یافت و عذاب الهی تمام میوهها و محصولات باغ او را از هر سو در برگرفت و نابود کرد. صاحب باغ که تمام سرمایه و تلاش خود را در آبادی آن صرف کرده بود، بیدار شد و دید باغش به کلی ویران شده و درختانش بر داربستهای خود فرو ریخته است. او در حالی که از شدت حسرت و پشیمانی دستهایش را بر هم میزد و پشت و رو میکرد، فریاد میزد: «ای کاش هرگز کسی را شریک پروردگارم قرار نمیدادم!» اما این پشیمانی و ندامت در آن لحظه هیچ سودی برایش نداشت و دیگر دیر شده بود.

این صحنه، تصویر زنده عاقبت کسانی است که به داشتههای خود مغرور میشوند و قدرت و نعمت الهی را فراموش میکنند. او که روزی با غرور به باغ خود مینازید و منکر قیامت و رستاخیز بود، اکنون در برابر چشمانش همه چیز را از دست رفته میبیند و تنها حسرت و اندوه نصیبش شده است.

## فواید و درسهای آیه

1. هشدار درباره غرور و تکبر: نعمتهای الهی امانتهایی در دست ما هستند و هیچگاه نباید به آنها مغرور شویم و خود را بینیاز از خدا بپنداریم.
2. اهمیت توحید در سختترین لحظات: در لحظه نابودی و از دست رفتن همه چیز، انسان به یاد میآورد که تنها راه نجات، ایمان به خدای یگانه است. پس چه بهتر که این حقیقت را پیش از فرا رسیدن سختیها دریابیم.
3. پشیمانی پس از فاجعه سودی ندارد: قرآن بارها تأکید کرده که ندامت و توبه در لحظه نزول عذاب پذیرفته نمیشود. پس باید پیش از فرا رسیدن مرگ و قیامت، به اصلاح خود بپردازیم.
4. دنیا زودگذر است: این آیه به زیبایی نشان میدهد که سرمایههای دنیوی هر چقدر هم بزرگ باشند، در یک لحظه میتوانند نابود شوند. پس نباید دل به دنیا ببندیم و آخرت را فراموش کنیم.
5. نصیحت مؤمنان را جدی بگیریم: دوست مؤمن صاحب باغ او را نصیحت کرده بود، اما او نپذیرفت و سرانجام گرفتار شد. این درس بزرگی است که سخنان خیرخواهانه مؤمنان را نادیده نگیریم.