سوره کہف — آيت 42

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• وَأُحِيطَ بِثَمَرِهِ: ۽ سندس ميوو (پيداوار) تباهيءَ سان گهيرو ڪيو ويو، يعني سڀ ڪجهه ناس ٿي ويو.
• يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ: پنهنجون ٻئي هٿ جون تريون اُلٿيون پلٿيون ڪرڻ لڳو، يعني هٿ مَلڻ ۽ تڙپڻ لڳو (پشيمانيءَ ۽ افسوس جي علامت).
• خَاوِيَةٌ: ڊهي پيل، خالي ۽ ويران.
• عُرُوشِهَا: ان جا ڇتيون ۽ اُڀا ٿنڀا (جن تي انگورن جون وليون چڙهيل هيون).
• يَا لَيْتَنِي: هاءِ! ڪاش آئون… (حسرت ۽ افسوس جو اظهار).

2) آيت جي تفسير:

پوءِ اهو ئي ٿيو جيڪو ان مؤمن شخص چيو هو. الله تعاليٰ جي حڪم سان ان ڪافر جي باغ تي تباهي اچي ويئه، ۽ سندس سڄي پيداوار ۽ ميوو ناس ٿي ويو. جڏهن ان ڪافر پنهنجي اکين سان پنهنجي باغ جي اهڙي حالت ڏٺي ته هو پنهنجون ٻئي هٿ جون تريون اُلٿيون پلٿيون ڪرڻ لڳو ۽ هٿ مَلڻ لڳو، جيڪا شديد پشيماني ۽ حسرت جي نشاني آهي. هو انهن سڀني دولت ۽ مال تي افسوس ڪرڻ لڳو جيڪي هن ان باغ کي آباد ڪرڻ ۽ سنڀالڻ ۾ خرچ ڪيا هئا. ان وقت باغ اهڙو ڊهي پيل هو جو سندس ڇتيون ۽ ٿنڀا ڊهي پيا هئا ۽ انگورن جون وليون زمين تي پيون هيون. اهو شخص حسرت ۽ افسوس سان چوڻ لڳو: ”هاءِ! ڪاش آئون پنهنجي رب سان ڪنهن کي به شريڪ نه ڪريان ها ۽ صرف ان تي ايمان آڻيان ها.“ پر هاڻي اهو افسوس ڪنهن ڪم جو نه هو، ڇاڪاڻ ته اهو وقت ئي اهڙو هو جڏهن پشيماني فائدو نه ٿي ڏئي سگهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي قدرت تي يقين: هن آيت مان معلوم ٿئي ٿو ته الله تعاليٰ کي مڪمل قدرت حاصل آهي. هو هڪ ئي لمحي ۾ انسان جي سڄي دولت ۽ محنت کي تباهي ۾ بدلائي سگهي ٿو. ان ڪري انسان کي گهرجي ته هو پنهنجي طاقت ۽ دولت تي نه، پر الله جي رحمت ۽ قدرت تي ڀروسو رکي.
• شرڪ جو انجام: هن آيت ۾ ان شخص جي پنهنجي زبان سان اها ڳالهه ڪرڻ ۾ وڏو سبق آهي ته شرڪ ڪنهن به صورت ۾ فائديمند ناهي. جڏهن دنيا جي سڀني وسيلن ۽ مال تي فخر ڪرڻ واري شخص کي پنهنجي غلطي جو احساس ٿيو، تڏهن هن پاڻ ئي اقرار ڪيو ته سندس سڀ کان وڏي غلطي الله سان شريڪ ڪرڻ هئي.
• دنيوي دولت جي بي ثباتي: دنيا جي دولت، باغ ۽ پيداوار سڀ عارضي ۽ فاني آهن. اڄ آهن ته سڀاڻي نه هوندا. ان ڪري مسلمان کي گهرجي ته هو دنيا جي محبت ۾ ان حد تائين نه ٻڏي جو آخرت کي وساري ڇڏي.
• وقت تي توبه ۽ ايمان جي اهميت: هن آيت ۾ ان شخص جو افسوس ٻڌايو ويو آهي، پر اهو افسوس ان وقت ٿيو جڏهن ڪجهه به هٿ ۾ نه هو. ان مان سبق ملي ٿو ته اسان کي حياتيءَ ۾ ئي الله تي ايمان آڻڻ گهرجي ۽ شرڪ کان بچڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته موت کان پوءِ يا عذاب اچڻ کان پوءِ پشيماني ڪنهن ڪم جي نه هوندي آهي.
• اسلام جي دعوت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته صرف الله جي وحدانيت تي ايمان آڻڻ ۽ ان سان ڪنهن کي شريڪ نه ڪرڻ ئي ڪاميابيءَ جو رستو آهي. جيڪو شخص خالص الله تي ايمان آڻيندو ۽ ان جي نعمتن جو شڪر ادا ڪندو، ان کي نه دنيا ۾ ذلت ملندي ۽ نه آخرت ۾ نقصان.