Аль-Кахф сүресі — Аят 72

1. Сөздердің мағынасы:

• أَلَمْ أَقُلْ: «Айтпадым ба?» — бұл риторикалық сұрақ, яғни «мен саған айтқан едім ғой» деген мағынаны білдіреді.
• لَن تَسْتَطِيعَ: «Ешқашан қолыңнан келмейді, шамаң жетпейді».
• صَبْرًا: «Сабыр ету, шыдау» — мұнда сабырлы болу, көтерімділік таныту мағынасында.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Хыдыр (ғ.с.) Мұса (ғ.с.) пайғамбарға қарата сөйлеп, өзінің әу бастан-ақ айтқан ескертуін есіне салады. Ол: «Мен саған басында-ақ "сен менімен бірге жүріп, көрген істеріме сабыр ете алмайсың" деп айтпадым ба?» — дейді. Яғни Хыдыр Мұсаға өзінің алдын ала айтқан сөзінің дәл орындалып жатқанын, Мұсаның асығыс әрекет етіп, шыдай алмай қалғанын еске салады. Бұл — Хыдырдың кінәлауы емес, керісінше, болжамының расталғанын жұмсақ түрде жеткізуі. Мұса (ғ.с.) әр жолы шыдай алмай, сұрақ қойып, Хыдыр оған әр жолы осы сөзді қайталап отырған. Бұл аят сабырдың — үлкен ілім мен хикметке жетудің кілті екенін көрсетеді. Адам білмеген нәрсесіне асығыс үкім шығарып, шыдамсыздық танытуы мүмкін, ал шынайы білім мен түсінік сабырлылықты талап етеді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Сабыр — білім мен хикметтің есігі. Асығыс үкім шығармай, шыдамдылық танытқан адам ғана терең түсінікке жете алады.
• Ұстаз бен шәкірт қарым-қатынасында шыдамдылық пен түсіністік қажет. Шәкірттің асығыстығы ұстаздың ескертуін қайталауына себеп болады, бірақ бұл — тәрбие мен үйретудің бір бөлігі.
• Алланың әулиелері мен дана құлдарының сөздері әрдайым дәл келеді. Хыдырдың алдын ала айтқан сөзі дәл орындалды — бұл Алланың берген хикметінің шынайылығын көрсетеді.
• Өзің білмейтін нәрсеге асығыс қарсы шықпау керек. Кейде адамға түсініксіз болып көрінген істің астарында үлкен хикмет жасырын болуы мүмкін.
• Қателікті мойындау — кемелдік белгісі. Мұса (ғ.с.) әр жолы шыдай алмағанын мойындап, кешірім сұрады — бұл шынайы мүміннің кішіпейілділігін көрсетеді.

Осы аят арқылы біз сабырлылықтың, ұстазға деген құрметтің және білмеген нәрсені асығыс жоққа шығармаудың маңыздылығын ұғамыз. Бұл — Исламның әдеп пен ілімге деген терең көзқарасын бейнелейтін ғибратты сабақ.