کہف سۈرىسى — ئايەت 83

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• ذِي الْقَرْنَيْنِ: ئىككى مۈڭگۈزلۈك دېگەن مەنىدە بولۇپ، بۇ كىشىنىڭ ئىسمى ئەمەس، بەلكى لەقىبىدۇر. ئۇنىڭ بۇ لەقەب بىلەن ئاتىلىشىنىڭ سەۋەبى ھەققىدە ئالىملار بىر قانچە قاراشلارنى ئوتتۇرىغا قويغان: بەزىلەر ئۇنىڭ چېچىنىڭ ئىككى تەرەپكە ئۆرۈلگەن ئۆرۈمى بارلىقى ئۈچۈن دېسە، يەنە بەزىلەر ئۇنىڭ شەرق ۋە غەربكە يەتكەنلىكى ئۈچۈن دېگەن.
• ذِكْرًا: ئەسلىدە «ئەسلىمە، يادلىما» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە «خەۋەر، ھېكايە» مەنىسىدە كەلگەن بولۇپ، ئاڭلىغۇچىلارنىڭ ئىبرەت ئېلىشى ۋە ئەسلىشى ئۈچۈن ئوقۇپ بېرىلىدىغان ۋەقەنى كۆرسىتىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! سىزنىڭ قەۋمىڭىزدىكى مۇشرىكلار ۋە يەھۇدىلار سىزنى سىناش ۋە ئىلمىڭىزنىڭ دەرىجىسىنى بىلىش مەقسىتىدە «زۇل قەرنەين» توغرىسىدا سورايدۇ. ئۇلار سىزدىن ئۇنىڭ كىملىكى، قىلغان ئىشلىرى ۋە يۈرگۈزگەن سىياسىتى ھەققىدە سورايدۇ. ئۇلارغا ئېيتىڭكى: مەن سىلەرگە ئۇنىڭ خەۋىرىدىن بىر قىسمىنى ئوقۇپ بېرىمەن، ئۇنى ئاڭلاڭلار ۋە ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىڭلار.

زۇل قەرنەين ئاللاھ تائالا ئۆزىگە ئىلىم، ھېكمەت ۋە ھۆكۈمرانلىق ئاتا قىلغان، يەر يۈزىدە ئۇنىڭغا ھوقۇق بەرگەن بىر سالىھ پادىشاھ ئىدى. ئۇ ئاللاھ بەرگەن بۇ نېئمەتلەرنى ياخشى ئىشلارغا ئىشلىتىپ، ئادالەت بىلەن ھۆكۈم قىلدى، زۇلۇم ۋە بۇزغۇنچىلىققا قارشى تۇردى. ئۇنىڭ ھېكايىسى پەقەت بىر تارىخىي ۋەقە ئەمەس، بەلكى ھەر بىر مۇسۇلمان ئۈچۈن ئىبرەتلىك بىر ساۋاقتۇر: ئاللاھ بەرگەن ھوقۇق ۋە ئىلىمنى قانداق ئىشلىتىش كېرەكلىكىنى، ئادالەتنى قانداق ئورنىتىش كېرەكلىكىنى ئۇنىڭ ھاياتىدىن ئۆگىنىشكە بولىدۇ.

بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھەقىقەتنى ئاشكارىلاپ بېرىشتە ھېچقانداق نەرسىدىن قورقمايدۇ، ئۇنىڭ ۋەھىي ئارقىلىق ئالغان ئىلمى چەكسىز دېڭىزدەك كەڭدۇر. ئاللاھ تائالا ئۆز پەيغەمبىرىگە بۇنداق ئىبرەتلىك ھېكايىلەرنى بىلدۈرۈش ئارقىلىق، ئىنسانلارنى توغرا يولغا يېتەكلەشنى ۋە ئۇلارنىڭ قەلبىنى ئىمان نۇرى بىلەن يورۇتۇشنى ئىرادە قىلغان. كېلىڭلار، بىز بۇ ئايەتلەرنى ئوقۇغاندا، ئۇلارنىڭ مەنىسىنى چوڭقۇر ئويلىنىپ، ئۆز ھاياتىمىزغا تەتبىق قىلايلى ۋە ئاللاھنىڭ كەلامىنىڭ ھەر بىر ھەرىپىدىن نۇر ئېلىشقا تىرىشايلى.