Аль-Кахф сүрөсү — Аят 83

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• ذِي الْقَرْنَيْنِ (Зул-Карнайн): "Эки мүйүздүү" деген мааниде. Бул адам адилеттүү, такыба, илим жана бийлик берилген падыша болгон. Ага "эки мүйүздүү" деп аталышынын себеби — анын чачынан эки өрүмү (эки тарамы) болгондугу айтылат.
• ذِكْرًا (зикир): Эскерүү, кабар, окуя деген маанилерди билдирет. Бул жерде "анын кабарынан бир бөлүгүн айтып берем" дегенди түшүндүрөт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар! Сенин коомуңдагы мушриктер жана яхудилер сынап, сурап жатышат: "Зул-Карнайн деген ким? Анын кабары кандай?" Аларга айткын: "Мен силерге анын окуясынан бир бөлүгүн окуп берем, силер аны эстеп, андан үлгү-сабак аласыңар."

Зул-Карнайн — Аллах тарабынан илим, даанышмандык жана бийлик берилген, жер бетиндеги падышалыкты башкарган адилеттүү, жакшы адам болгон. Аллах ага кеңири бийлик жана мүмкүнчүлүк берген, ал эми ал өзү Аллахтын буйруктарын аткарып, адилеттик менен башкарган. Анын аты "эки мүйүздүү" деп аталышы анын чачынан эки өрүмү болгондугуна байланыштуу деп айтылат.

Бул аятта Аллах пайгамбарыбызга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламдашуусу болсун) Зул-Карнайндын окуясын толук эмес, бир бөлүгүн гана айтып берүүнү буйруган. Анткени анын окуясында адамдар үчүн чоң сабактар жана үлгүлөр бар.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Илимге жана билимге үндөө: Зул-Карнайн Аллах тарабынан илим жана даанышмандык берилген адам болгон. Бул бизге билим алууга, акылдуу болууга умтулуу керектигин көрсөтөт.
• Адилеттик жана жакшылык: Ал адилеттүү падыша болгон. Бул бизге кайсы гана кызматта болбосун, адилеттүү болууга, жакшылык кылууга чакырат.
• Аллахтын кудурети: Аллах каалаган пендесине бийлик, илим жана мүмкүнчүлүк бере алат. Бул Аллахтын кудуретинин чоңдугун көрсөтөт.
• Сабырдуулук жана акылмандык: Пайгамбарыбыз (с.а.в.) суроолорго акылмандык менен жооп берген. Бул бизге да суроолорго сабырдуу, акылмандуу жооп берүүнү үйрөтөт.
• Курандын кереметтүүлүгү: Куранда байыркы окуялар, падышалар жөнүндө айтылып, алардан сабак алууга чакырылат. Бул Курандын кереметтүү китеп экендигин дагы бир жолу далилдейт.

Бул аят бизди илимге, адилеттикке, акылмандыкка жана Аллахтын буйруктарын аткарууга чакырат. Ошондой эле Курандын терең маанилүү, кызыктуу окуяларга толо экендигин көрсөтүп, аны окууга жана үйрөнүүгө болгон кызыгууну арттырат.