Аль-Кахф сүресі — Аят 83

1. Сөздердің мағынасы:

• ذِي الْقَرْنَيْنِ (Зул-Қарнайн): «Екі мүйізді» деген мағынада. Бұл — Аллаһ тағала өзіне патшалық, білім және даналық берген әділ, ізгі бір патшаның лақабы. Ол екі мүйізге ұқсас шаш өрімдері болғандықтан немесе шығыс пен батысқа дейін жеткендіктен осылай аталған деп түсіндіріледі.
• ذِكْرًا (зикр): «еске алу, ғибрат алатын әңгіме, хабар» деген мағынада.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, Пайғамбар! Мұсылман болмаған адамдар мен яһудилер сені сынау мақсатында Зул-Қарнайн туралы сұрайды. Олар: «Ол кім? Оның ісі қандай болды?» — деп сұрайды. Сен оларға: «Мен сендерге ол туралы Құранда айтылған хабардың бір бөлігін оқып беремін, одан ғибрат алып, еске сақтайтын боласыңдар», — деп айт.

Зул-Қарнайн — Аллаһ тағала өзіне білім, даналық және билік берген, жер бетінде әділдікпен билік жүргізген ізгі патша. Ол адамдарды әділеттілікке шақырған, жақсылық пен игілікті таратқан билеуші болған. Аллаһ оған жерді басқару мүмкіндігін беріп, оны үлкен патшалыққа ие етті.

Бұл аятта Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Зул-Қарнайн туралы толық емес, кейбір бөлігін ғана айтуға нұсқау берілген. Себебі бұл хабарда адамдар үшін үлкен ғибрат пен сабақ бар. Келесі аяттарда Зул-Қарнайнның істері, сапарлары және оның әділдігі туралы толығырақ баяндалады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Білім мен билік қатар берілгенде әділдік маңызды: Зул-Қарнайн патша болғанымен, білім мен даналыққа ие болып, билігін әділдікпен жүргізді. Бұл — әрбір адамға, әсіресе басшыларға үлгі.
• Құран — ғибрат пен еске алу кітабы: Аятта «зикр» сөзінің қолданылуы Құранның адамды ойландырып, ғибрат алуға шақыратынын көрсетеді.
• Сұрақ қою — үйренудің жолы: Адамдар Пайғамбардан сұрақ қойып, білім алды. Ислам діні білім алуға, сұрақ қоюға және үйренуге шақырады.
• Аллаһтың берген нығметтеріне шүкір ету: Зул-Қарнайнға берілген білім, даналық және билік — Аллаһтың сыйы. Біз де өзімізге берілген нығметтерді мойындап, шүкір етуіміз керек.
• Ғибрат алу — иманды күшейтеді: Өткен адамдардың тарихынан сабақ алу арқылы адам өз өмірін жақсартып, Аллаһқа жақындай түседі.