مریم سۈرىسى — ئايەت 73

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• تُتْلَىٰ: ئوقۇپ بېرىلسە، تىلاۋەت قىلىنسا.
• آيَاتُنَا: بىزنىڭ ئايەتلىرىمىز، يەنى قۇرئان ئايەتلىرى.
• بَيِّنَاتٍ: ئوچۇق-ئاشكارا، روشەن، چۈشىنىشلىك.
• مَقَامًا: ئورۇن، مەنسەپ، تۇرالغۇ، ياشاش ئورنى.
• نَدِيًّا: مەجلىس، ئولتۇرۇش-تۇرۇش جايى، يىغىلىش ئورنى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە كاپىرلارنىڭ قۇرئانغا بولغان مۇناسىۋىتىنى ۋە ئۇلارنىڭ مۇئمىنلەرگە قارىتا قىلغان مەسخىرىلىك سۆزلىرىنى بايان قىلىدۇ. ئەركىن-ئازادە ئوقۇپ بېرىلگەن ۋە ئوچۇق-ئاشكارا بولغان ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى كاپىرلارغا يەتكۈزۈلگەن ۋاقىتتا، ئۇلار ھەقىقەتنى چۈشىنىش ۋە قوبۇل قىلىش ئورنىغا، مۇئمىنلەرنى كەمسىتىش ۋە مەسخىرە قىلىش يولىنى تۇتىدۇ. ئۇلار مۇئمىنلەرگە: «بىز بىلەن سىلەرنىڭ قايسىڭلارنىڭ ئورنى ۋە مەنسىپى ياخشىراق، مەجلىسى ۋە يىغىلىش جايى گۈزەلرەك؟» دەپ سورايدۇ. بۇ سۆز بىلەن ئۇلار دۇنياۋى بايلىق، ئەلەم-مەنسەپ ۋە جەمئىيەتتىكى ئورۇننى ئۆلچەم قىلىپ، ھەقىقەتنى ئەمەس، بەلكى دۇنياۋى ئەھۋالنى ئاساس قىلىپ ئۆزلىرىنى ئۈستۈن كۆرسىتىشكە ئۇرۇنىدۇ.

مەككە مۇشرىكلىرى ئەينى ۋاقىتتا باي، ئابرويلۇق ۋە جەمئىيەتتە ئورنى بار كىشىلەر ئىدى. ئۇلار چاچلىرىنى تاراپ، بېشىغا ياغ سۈركەپ، ئەڭ ياخشى كىيىملەرنى كىيىپ يۈرەتتى. ئەمما مۇئمىنلەرنىڭ كۆپىنچىسى نامرات، كىيىمى ئەسكى، تۇرمۇشى قىيىن كىشىلەر ئىدى. شۇڭا كاپىرلار بۇ دۇنياۋى پەرقنى كۆرۈپ، مۇئمىنلەرنى كەمسىتىپ: «ئەگەر سىلەر ھەق يولدا بولساڭلار، نېمىشقا بىزنىڭ تۇرمۇشىمىز سىلەرنىڭكىدىن ياخشى؟» دېگەن مەنىنى كۆرسىتىشكە ئۇرۇنغان.

ئەمما بۇ ئايەت شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، دۇنياۋى بايلىق، ئورۇن-مەنسەپ ۋە جەمئىيەتتىكى ئابروي ھەقىقەتنىڭ ئۆلچىمى ئەمەس. ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنى دۇنيا بىلەن سىنايدۇ، بەزىلەرگە بايلىق بېرىپ، بەزىلەرنى نامرات قىلىدۇ. ھەقىقىي ئۈستۈنلۈك ئىمان، تەقۋا ۋە ياخشى ئەمەللەردە. كاپىرلارنىڭ بۇ سوئالى ئۇلارنىڭ چۈشەنچىسىنىڭ يۈزەكىلىكىنى ۋە ھەقىقەتنى چۈشىنىشتىن يىراقلىقىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇلار پەقەت دۇنياۋى نەرسىلەرگە قاراپ باھا بېرىدۇ، ئەمما ئاخىرەتتىكى ھەقىقىي ئورۇن ۋە مەنسەپنى ئويلاشمايدۇ.

بۇ ئايەت مۇئمىنلەرگە تەسەللى بېرىدۇ ۋە ئۇلارنىڭ ئىمانىنى مۇستەھكەملەيدۇ: دۇنيادا نامرات ۋە كەمسىتىلگەن بولسىمۇ، ئەگەر ئىمان ۋە تەقۋادا مۇستەھكەم بولسا، ئۇلار ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئەڭ ياخشى ئورۇنغا ئېرىشىدۇ. شۇنداقلا، كاپىرلارنىڭ مەسخىرىسى ۋە كەمسىتىشى مۇئمىنلەرنى ئىمانىدىن قايتۇرمايدۇ، بەلكى ئۇلارنى تېخىمۇ سەۋرلىك ۋە چىداملىق قىلىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىش ۋە ئىمانغا كېلىش ئۈچۈن دۇنياۋى ئەھۋالغا ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ كەلامىغا ۋە پەيغەمبەرنىڭ تەلىماتىغا قاراش كېرەك. دۇنياۋى بايلىق ۋە ئورۇن-مەنسەپ ۋاقىتلىق، ئەمما ئىمان ۋە ياخشى ئەمەللەر مەڭگۈلۈك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى چۈشىنىپ، ئىماندا مۇستەھكەم بولۇشىمىزنى ۋە دۇنياۋى نەرسىلەرگە ئالدانماسلىقىمىزنى نەسىپ قىلسۇن.