بقرہ سۈرىسى — ئايەت 158

1. لۇغەت ئىزاھاتى:

• الصَّفَا: سافا تېغى، مەككە شەھىرىدىكى مەسجىدى ھەرەمنىڭ يېنىدىكى كىچىك تاغ.
• الْمَرْوَةَ: مەرۋە تېغى، سافا تېغىنىڭ قارشىسىدىكى يەنە بىر كىچىك تاغ.
• شَعَائِرِ: شەئائىر، دىننىڭ ئوچۇق بەلگىلىرى ۋە ئىبادەت ئالامەتلىرى.
• حَجَّ: ھەج قىلدى، يەنى كەبىنى زىيارەت قىلىپ ھەج ئىبادىتىنى ئادا قىلدى.
• اعْتَمَرَ: ئۆمرە قىلدى، يەنى كەبىنى زىيارەت قىلىپ ئۆمرە ئىبادىتىنى ئادا قىلدى.
• جُنَاحَ: گۇناھ، ئەيىب، زىيان.
• يَطَّوَّفَ: تاۋاپ قىلدى، ئايلىنىپ يۈردى؛ بۇ يەردە سافا بىلەن مەرۋە ئارىسىدا سەي قىلىش مەنىسىدە.
• تَطَوَّعَ: ئۆز ئىختىيارى بىلەن ياخشى ئىش قىلدى، نەپلە ئىبادەت قىلدى.
• شَاكِرٌ: شۈكۈر قىلغۇچى، يەنى ئاز ئەمەلگە كۆپ ساۋاب بېرىدىغان.
• عَلِيمٌ: ھەممىنى بىلگۈچى، بەندىلەرنىڭ نىيىتىنى ۋە ئەمەلىنى بىلگۈچى.

1. ئايەت تەپسىرى:

شۈبھىسىزكى، سافا بىلەن مەرۋە مەككە شەھىرىدىكى مەسجىدى ھەرەمنىڭ يېنىدىكى ئىككى كىچىك تاغ بولۇپ، ئاللاھ تائالانىڭ دىنىنىڭ ئوچۇق بەلگىلىرىدىن ۋە ئىبادەت ئالامەتلىرىدىندۇر. كىمكى كەبىنى زىيارەت قىلىپ ھەج ياكى ئۆمرە ئىبادىتىنى ئادا قىلماقچى بولسا، ئۇنىڭ سافا بىلەن مەرۋە ئارىسىدا سەي قىلىشىدا ھېچقانداق گۇناھ ۋە ئەيىب يوق. بەلكى بۇ ھەج ۋە ئۆمرىنىڭ مۇھىم بىر رۇكنىدۇر. ئىلگىرى بەزى مۇسۇلمانلار سافا بىلەن مەرۋە ئارىسىدا سەي قىلىشنى جاھىلىيەت دەۋرىنىڭ ئادىتى دەپ ئويلىپ، ئۇنىڭدىن ساقلانغان ئىدى. ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۇلارنىڭ كۆڭلىنى تىنچلاندۇرۇپ، بۇنىڭ ئىسلام دىنىنىڭ بىر شەرىئىتى ئىكەنلىكىنى بايان قىلدى. كىمكى ئۆز ئىختىيارى بىلەن، ئاللاھقا خالىس نىيەت قىلىپ، نەپلە ئىبادەتلەرنى ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلسا، ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلغۇچىدۇر، يەنى ئۇنىڭ ئاز ئەمەلىگە كۆپ ساۋاب بېرىدۇ ۋە ئۇنى قوبۇل قىلىدۇ. ئاللاھ ھەممە بەندىلەرنىڭ ئەمەلىنى ۋە نىيىتىنى بىلگۈچىدۇر، ھېچكىمنىڭ ئەمەلىنى زايە قىلمايدۇ ۋە ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدۇ.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا بەندىلەرگە ئىبادەتلەرنى ئاسانلاشتۇرۇپ بەردى، ھەج ۋە ئۆمرە ئىبادىتىدە سافا بىلەن مەرۋە ئارىسىدا سەي قىلىش دىنىمىزنىڭ بىر قىسمى ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى.
• ئىسلام دىنى ئىلگىرىكى جاھىلىيەت دەۋرىدىكى خۇراپاتلاردىن پاكلىنىپ، ھەقىقىي ئىبادەت ۋە تەۋھىد ئاساسىغا قۇرۇلغانلىقىنى كۆرسەتتى.
• ئاللاھ تائالا بەندىلەرنىڭ ئۆز ئىختىيارى بىلەن قىلغان ياخشى ئەمەللىرىنى قوبۇل قىلىپ، ئاز ئەمەلگە كۆپ ساۋاب بېرىدىغان مەرھەمەتلىك ۋە شۈكۈر قىلغۇچى ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى ياخشى ئەمەللەرنى كۆپرەك قىلىشقا، نەپلە ئىبادەتلەرنى ئادا قىلىشقا ۋە ئاللاھقا خالىس نىيەت قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئاللاھ ھەممە ئەمەللەرنى ۋە نىيەتلەرنى بىلىپ تۇرىدىغانلىقى ئۈچۈن، بەندىلەر ئىخلاس بىلەن ئىبادەت قىلىشى ۋە رىيادىن ساقلىنىشى كېرەك.