Аль-Бакара сүресі — Аят 158

1. Сөздердің мағынасы:

• الصَّفَا (Сафа): Қатты, тегіс жартас дегенді білдіретін "сафа" сөзінің көпше түрі. Мұнда Меккедегі Кағбаның жанындағы белгілі тау төбесін білдіреді.
• الْمَرْوَةَ (Марya): Жұмсақ тас деген мағынаны білдіретін сөз. Мұнда Сафаның қарсысындағы белгілі тау төбесін білдіреді.
• شَعَائِرِ (Шағаир): "Шағира" сөзінің көпше түрі. Аллаһтың дінінің айқын белгілері, ғибадат орындары деген мағынада.
• حَجَّ (Хажжа): Қасиетті үйге қажылық жасауды мақсат етіп бару.
• اعْتَمَرَ (Иғтамара): Үмра жасау, яғни Кағбаны зиярат ету.
• جُنَاحَ (Жунаһ): Күнә, айып, жазық деген мағынада.
• يَطَّوَّفَ (Яттаууафа): Айналу, айнала жүру. Мұнда екі таудың арасында жүруді (сағи жасауды) білдіреді.
• تَطَوَّعَ (Татаууаға): Өз еркімен, парыз болмаса да қосымша жақсылық жасау.
• شَاكِرٌ (Шакир): Шүкір етуші, яғни аз амалға көп сауап беруші.
• عَلِيمٌ (Ғалим): Барлығын білуші, әсіресе ниеттерді білуші.

1. Аяттың тәпсірі:

Шынында, Сафа мен Мәруә таулары — Аллаһтың дінінің айқын белгілерінен, яғни Ол белгілеген ғибадат орындарынан. Кімде-кім Қағбаны қажылық немесе үмра жасау үшін мақсат етіп барса, ол екі таудың арасында жүріп (сағи жасап), оған ешқандай күнә жоқ. Бұл жерде күнәнің жоқтығы айтылуы — бұрынғы надандық дәуіріндегі әдет деп ойлап, сағи жасаудан қорқып жүрген мұсылмандарды тыныштандыру үшін. Аллаһ бұл амалдың қажылық рәсімдерінен екенін анықтады. Ал кімде-кім парыз болмаса да, өз еркімен қосымша жақсылық істесе және оны шынайы ниетпен Аллаһ үшін жасаса, сөзсіз Аллаһ оған шүкір етуші, яғни оның аз ғана амалын қабыл етіп, оған көп сауап береді. Ол — әркімнің жақсылық жасағанын және сауапқа лайық екенін білуші.

1. Алынатын пайдалар:

• Сафа мен Мәруә арасында сағи жасау — қажылық пен үмраның ажырамас бөлігі екенін білеміз. Бұл Аллаһтың белгілеген ғибадаты.
• Ислам діні бұрынғы надандық дәуіріндегі әдет-ғұрыптарды да Аллаһтың рұқсатымен жарамды етіп, мұсылмандардың көңіліне тыныштық берді. Бұл — діннің жеңілдігі мен мейірімділігін көрсетеді.
• Парыз ғибадаттардан бөлек, өз еркімен қосымша жақсылық жасау — Аллаһтың сүйіспеншілігіне бөленудің жолы. Аллаһ аз амалға көп сауап береді.
• Аллаһ әркімнің ниетін біледі. Сондықтан амалды шынайы ниетпен, тек Аллаһ үшін жасау керек.
• Бұл аят мұсылмандарды жақсылыққа, қосымша ғибадаттарға шақырады және Аллаһтың рақымының кеңдігін көрсетеді. Ислам — жеңіл әрі мейірімді дін.