Аль-Бакара сүрөсү — Аят 158

1. Сөздөрдүн маанилери:

• الصَّفَا (ас-Сафа): Кааттуу, жылмакай таш дегенди билдирет. Бул жерде Меккедеги Каабага жакын жайгашкан белгилүү дөңсөөнүн аты.
• الْمَرْوَةَ (аль-Марва): Жумшак таш дегенди билдирет. Бул да Меккедеги белгилүү дөңсөөнүн аты.
• شَعَائِرِ (шааир): Белгилер, аламдар дегенди билдирет. Аллахтын дининин ачык белгилери, ибадат жерлери.
• حَجَّ (хажжа): Каабаны зыярат кылуу, башкача айтканда хаж милдетин аткаруу.
• اعْتَمَرَ (иътамара): Умра зыяратын аткаруу.
• جُنَاحَ (жунаах): Күнөө, кемчилик, кыйынчылык дегенди билдирет.
• يَطَّوَّفَ (йаттаввафа): Айланып жүрүү, айланасында айлануу. Бул жерде Сафа менен Марванын ортосунда жүрүү (сай) маанисинде.
• تَطَوَّعَ (татавваъа): Өз ыктыяры менен, милдет эмес нерсени аткаруу, ыктыярдуу жакшылык кылуу.
• شَاكِرٌ (шаакир): Ыраазы болуучу, жакшылыкка жакшылык менен жооп берүүчү.
• عَلِيمٌ (ъалиим): Бардык нерсени билүүчү, илими чексиз.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Чындыгында, Сафа менен Марва — Каабага жакын жайгашкан эки белгилүү дөңсөө — Аллахтын дининин ачык белгилеринен, ибадат жерлеринен болуп саналат. Ким Каабаны хаж же умра зыяраты үчүн көздөсө, алардын ортосунда жүрүүдө (сай кылууда) ага эч кандай күнөө жок. Бул жерде күнөөнүн жоктугу эскертилиши, мурунку наадандык доорундағы иш деп эсептеп, сай кылуудан тартынган мусулмандарга тынчтык берүү үчүн айтылган. Аллах бул амалдын хаж ибадатинин бир бөлүгү экенин баяндады. Ким өз ыктыяры менен, чын ыкластан Аллах үчүн милдет эмес кошумча жакшылык иштерди кылса, Аллах ага ыраазы болот, аны кабыл алат жана сыйлыгын берет. Аллах жакшылык кылгандарды жакшы билет жана аларга татыктуу сыйлык берет. Аллах Аз ыктыярдуу жакшылыкты да кабыл кылып, көп сыйлык берет. Ал пенделеринин иштерин билет, эч кимдин эмгегин текке кетирбейт, кичине да болсо жакшылыгын эсептен чыгарбайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ибадаттардын жеңилдиги: Аллах Таала хаж жана умра учурунда Сафа менен Марванын ортосунда жүрүүнү күнөө эмес, балки ибадаттын бир бөлүгү кылды. Бул исламдын жеңилдигин жана пенделерге болгон мээримин көрсөтөт.
• Ыклас менен кылган жакшылыктын сыйлыгы: Ким Аллах үчүн ыктыярдуу түрдө кошумча жакшылык иштерди кылса, Аллах аны кабыл алып, сыйлыгын берет. Бул ар бир мусулманды көбүрөөк жакшылык кылууга үндөйт.
• Аллахтын Шаакир (Ыраазы болуучу) жана Ъалим (Билүүчү) сыпаттары: Аллах пенделеринин кичине да жакшылыгын текке кетирбейт, эч кимге зулумдук кылбайт. Бул Аллахтын адилеттигине жана мээримине ишенүүнү бекемдейт.
• Исламдын мурунку эскерүүлөрдү тазалоосу: Мурунку наадандык доорунда айрым амалдарга байланыштуу терс түшүнүктөр болгон. Ислам аларды тазалап, туура багытка салды. Бул исламдын адамдарды туура жолго багыттоочу, тазалоочу дин экенин көрсөтөт.
• Ар бир адамдын жеке жоопкерчилиги: Ар ким өз ыктыяры менен жакшылык кылса, анын сыйлыгын Аллах берет. Бул ар бир адамды жеке түрдө жакшылык кылууга шыктандырат жана ислам дининде ар бир адамдын орду бар экенин сездирет.