સૂરા અલ-બકરા — આયત 179

શબ્દોની સમજૂતી:

• الْقِصَاصِ: બદલો લેવાનો ન્યાય, એટલે કે જેમ તેણે કર્યું છે તેમ તેની સાથે કરવું — હત્યાના બદલે હત્યા, અથવા શરીરના અંગના નુકસાનના બદલે તે જ અંગનો બદલો.
• حَيَاةٌ: જીવન, જીવંત રહેવું, સલામતી અને સ્થિરતા.
• أُولِي الْأَلْبَابِ: બુદ્ધિ અને સમજશક્તિ ધરાવનારા લોકો, સ્વસ્થ વિચારવાળા લોકો.
• تَتَّقُونَ: તમે અલ્લાહથી ડરો, તેની અવજ્ઞા કરવાથી બચો અને તેની આજ્ઞાપાલન કરો.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા જણાવે છે કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ કોઈ નિર્દોષની હત્યા કરે, ત્યારે તે હત્યારાને પણ તે જ પ્રકારની સજા આપવામાં આવે — આને કિસાસ (બદલાનો ન્યાય) કહેવાય છે. આ કિસાસના કાયદામાં તમારા માટે સાચું જીવન અને સલામતી રહેલી છે. કારણ કે જ્યારે હત્યારાને ખબર હશે કે જો હું કોઈની હત્યા કરીશ તો મારો પણ જીવ જશે, તો તે હત્યા કરવાની હિંમત નહીં કરે. આ રીતે લોકોના જીવ બચશે, રક્તપાત અટકશે અને સમાજમાં શાંતિ અને સુરક્ષા કાયમ રહેશે.

આ વાત ફક્ત તે જ લોકો સમજી શકે છે જેમની પાસે સ્વસ્થ બુદ્ધિ અને ઊંડી સમજ છે. જેઓ વિચારે છે કે કિસાસ ક્રૂરતા છે, તેઓ ખરેખર વિચારશક્તિનો ઉપયોગ નથી કરતા. કારણ કે એક હત્યા અટકાવવા માટે આ કાયદો જરૂરી છે. જો હત્યારાને કોઈ સજા ન મળે, તો લોકો નિર્ભય થઈને હત્યાઓ કરતા રહેશે અને સમાજમાં અરાજકતા ફેલાશે.

આયતના અંતમાં અલ્લાહ કહે છે: "લોકો! તમે અલ્લાહથી ડરો અને તેની આજ્ઞાઓનું પાલન કરો." એટલે કે કિસાસનો કાયદો માનવો અને તેનું પાલન કરવું એ અલ્લાહની આજ્ઞાપાલન છે, અને તેનાથી દૂર ભાગવું એ અલ્લાહની અવજ્ઞા છે. જે વ્યક્તિ અલ્લાહથી ડરે છે, તે ક્યારેય કોઈ નિર્દોષની હત્યા કરવાની હિંમત નહીં કરે, કારણ કે તે જાણે છે કે જો તે હત્યા કરશે તો તેને પણ કિસાસમાં જીવ ગુમાવવો પડશે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. ઇસ્લામ શાંતિનો ધર્મ છે: કિસાસનો કાયદો દેખાવમાં કઠોર લાગે છે, પણ વાસ્તવમાં તે સમાજમાં શાંતિ અને સલામતી સ્થાપિત કરે છે. જ્યાં આ કાયદો હોય છે, ત્યાં હત્યાના બનાવો ઘણા ઓછા થાય છે.
2. જીવનની રક્ષા: આ કાયદાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ નિર્દોષ લોકોના જીવની રક્ષા કરવી છે. એક હત્યારાને સજા આપીને હજારો નિર્દોષોના જીવ બચાવવામાં આવે છે.
3. બુદ્ધિમાનો માટે સંદેશ: અલ્લાહે આ આયતમાં બુદ્ધિમાન લોકોને સંબોધિત કર્યા છે, જેથી તે સમજે કે આ કાયદો