بقرہ سۈرىسى — ئايەت 199

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• أَفِيضُوا: ئېقىڭلار، يۆتكىلىڭلار، ئاغىڭلار. بۇ يەردە ئەرەفاتتىن مۇزدەلىفەگە قاراپ يۆتكىلىشنى كۆرسىتىدۇ.
• حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ: كىشىلەر ئېقىپ كەلگەن جاي، يەنى ئەرەفات. بۇ يەردە ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ۋە ئۇنىڭغا ئەگەشكەن مۇئمىنلەر ئېقىپ كەلگەن جاي كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
• اسْتَغْفِرُوا: مەغپىرەت سوراڭلار، ئاللاھتىن كەچۈرۈم تىلەڭلار.
• غَفُورٌ: ناھايىتى كۆپ مەغپىرەت قىلغۇچى.
• رَحِيمٌ: ناھايىتى كۆپ رەھىم قىلغۇچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ھەج قىلغۇچىلارغا ئەرەفاتتىن مۇزدەلىفەگە قاراپ يۆتكىلىشنى بۇيرۇيدۇ ۋە بۇ يۆتكىلىشنىڭ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ۋە ئۇنىڭغا ئەگەشكەن مۇئمىنلەر ئەمەل قىلغان يول بويىچە بولۇشى كېرەكلىكىنى ئۇقتۇرىدۇ. ئەسلىدە جائىلىيە دەۋرىدىكى قۇرەيش قەبىلىسى ئەرەفاتتا ۋاقىفە قىلماي، مۇزدەلىفىدە تۇرۇپ، ئۆزلىرىنى باشقا كىشىلەردىن ئۈستۈن كۆرەتتى. ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۇلارنىڭ بۇ خاتا قىلمىشىنى رەت قىلىپ، بارلىق ھەج قىلغۇچىلارنىڭ ئەرەفاتتىن ئېقىپ كېلىشىنى، يەنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ۋە ساھابىلار قىلغاندەك ئەمەل قىلىشىنى بۇيرۇيدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ھەج جەريانىدا يۈز بەرگەن كەمچىلىك ۋە خاتالىقلار ئۈچۈن ئاللاھتىن مەغپىرەت سوراشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھ تائالا تەۋبە قىلغان ۋە مەغپىرەت سورىغان بەندىلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈرىدۇ، ئۇلارغا رەھىم-شەپقەت قىلىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىسلام دىنى ئىتتىپاقلىق ۋە باراۋەرلىك دىنىدۇر. ھەج قىلغۇچىلارنىڭ ھەممىسى بىر يەردىن — ئەرەفاتتىن — بىر ۋاقىتتا يۆتكىلىدۇ، بۇ ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھېچقانداق ئۈستۈنلۈك ۋە ئايرىمچىلىق بولماسلىقىنى كۆرسىتىدۇ. شۇنداقلا، ئاللاھ تائالا بەندىلىرىگە ناھايىتى مېھرىبان ۋە كەچۈرۈمچاندۇر. ئۇ زات ئۆزىگە تەۋبە قىلغان ۋە مەغپىرەت سورىغان ھەر قانداق بەندىسىنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈرۈپ، ئۇنىڭغا رەھىم قىلىدۇ. بۇ ئايەت بىزنى ھەر ۋاقىت ئاللاھتىن مەغپىرەت سوراشقا، خاتالىقلىرىمىزنى تونۇپ يېتىشكە ۋە تەۋبە قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ. ئاللاھنىڭ مەغپىرىتى ۋە رەھمىتىنىڭ كەڭلىكى بىزنى ئۈمىدسىزلەنمەي، ھەر ۋاقىت ئۇنىڭغا يۈزلىنىشكە ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىنى ئۈمىد قىلىشقا چاقىرىدۇ.