بقرہ سۈرىسى — ئايەت 31

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• الْأَسْمَاءَ: ئىسىملار، ناملار. بۇ يەردە پەقەت ئىسىملارلا ئەمەس، بەلكى نەرسىلەرنىڭ نامى، خۇسۇسىيىتى ۋە ئىشلىتىلىش ئۇسۇللىرىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
• عَرَضَهُمْ: ئۇلارنى كۆرسەتتى، نامزات قىلىپ كۆز ئالدىغا قويىدى. بۇ يەردىكى «ئۇلار» مەنىسى ئىسىملىرى ئۆگىتىلگەن نەرسىلەرگە ئىشارە قىلىدۇ.
• أَنبِئُونِي: ماڭا خەۋەر بېرىڭلار، ئېيتىپ بېرىڭلار.
• صَادِقِينَ: راستچىللار، راست سۆزلەيدىغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئاللاھ تائالا ئادەم ئەلەيھىسسالامغا ھەممە نەرسىنىڭ ئىسمىنى، شۇنداقلا ئۇلارنىڭ خۇسۇسىيىتى ۋە مەنىلىرىنى ئۆگەتتى. بۇ ئارقىلىق ئادەمنىڭ ئىلمى ۋە ئەقلىي قابىلىيىتىنىڭ ئەڭ يۇقىرى دەرىجىدە ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭ ئالاھىدە ئورۇنغا ئىگە ئىكەنلىكىنى كۆرسەتتى. ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۇ ئىسىملىرى ئۆگىتىلگەن نەرسىلەرنى پەرىشتىلەرگە كۆرسىتىپ: «ئەگەر سىلەر ئۆزۈڭلارنىڭ ئادەمدىن ئۈستۈن ۋە ئۇنىڭدىن ئەۋزەل ئىكەنلىكىڭلار توغرىسىدىكى دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، بۇ نەرسىلەرنىڭ ئىسىملىرىنى ماڭا ئېيتىپ بېرىڭلار» دېدى. پەرىشتىلەر بۇ سوئالغا جاۋاب بېرەلمىدى، چۈنكى ئۇلارغا بۇ نەرسىلەرنىڭ ئىسىملىرى ئۆگىتىلمىگەن ئىدى. بۇ ئارقىلىق ئاللاھ تائالا ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىلىم جەھەتتىن پەرىشتىلەردىن ئۈستۈن ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭ زېمىندا خەلىپە بولۇشقا لايىق ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىدى. بۇ ئايەت ئىنساننىڭ ئىلىم-بىلىم ئارقىلىق شەرەپلىك ئورۇنغا ئېرىشىدىغانلىقىنى، ئاللاھنىڭ ئىنسانغا بەرگەن ئىلمىي قابىلىيىتىنىڭ ئۇنىڭ ئەڭ چوڭ ئارتۇقچىلىقى ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ئىنساننى ئەڭ ئەۋۋەلدىن باشلاپ ئىلىم-بىلىم بىلەن شەرەپلەندۈرگەن، بۇ ئىسلام دىنىنىڭ ئىلىمگە ئىنتايىن يۇقىرى ئورۇن بېرىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئىلىم ئىگىلىرى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئالاھىدە ئورۇنغا ئىگە، شۇڭا ھەر بىر مۇسۇلمان ئىلىم ئۆگىنىشكە ئىنتىلىشى كېرەك.
• ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ پەرىشتىلەردىن ئۈستۈن بولۇشى ئۇنىڭ ئىلمى سەۋەبىدىن ئىدى، دېمەك، ئىنساننىڭ ھەقىقىي قىممىتى ئۇنىڭ بىلىمى ۋە ئەقلى بىلەن ئۆلچىنىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىنساننىڭ ئۆز قابىلىيىتىنى جارى قىلدۇرۇپ، دۇنيا ۋە ئاخىرەت ئىشلىرىدا ئىلىم-پەندىن بەھرىمەن بولۇشىغا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئاللاھنىڭ ھېكمىتى ۋە ئىلمى چەكسىز، ئۇ ھەر بىر مەخلۇقاتقا ئۆزىگە مۇناسىپ ئىلىم ۋە قابىلىيەت بېرىدۇ، بۇ ئىنساننى ئاللاھقا تېخىمۇ يېقىنلاشتۇرىدىغان ۋە ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلىشقا ئۈندەيدىغان بىر ئامىلدۇر.