Аль-Бакара сүресі — Аят 48

1. Сөздердің мағынасы:

• وَاتَّقُوا — сақтаныңдар, қорқыныңдар, Аллаһтың азабынан қорғаныңдар.
• يَوْمًا — Қиямет күні.
• لَا تَجْزِي — өтемейді, орнын толтырмайды, пайда бермейді.
• نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْئًا — бір жан басқа бір жан үшін ештеңе істей алмайды.
• شَفَاعَةٌ — шапағат, араша түсу, біреудің орнына кешірім сұрау.
• عَدْلٌ — өтеу, төлем, құн төлеу, айыппұл.
• لَا هُمْ يُنصَرُونَ — оларға көмек берілмейді, олар қорғалмайды.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта адамдарды Қиямет күнінің азабынан сақтануға шақырады. Ол күні ешбір жан басқа бір жанға ешбір пайда келтіре алмайды, ешкім ешкімнің орнына жауап бере алмайды. Сол күні күпірлік танытқан адамнан шапағат қабылданбайды, одан қандай да бір өтеу немесе төлем алынбайды — тіпті жер толы алтын болса да. Оларға сол күні көмектесетін, азаптан құтқаратын ешбір қорғаушы болмайды.

Бұл аят адам баласын дүниедегі өткінші өмірге арбанып қалмай, Қиямет күніне дайындық жасауға үндейді. Сол күні әркім тек өз ісі үшін жауап береді. Ата-ана баласына, бала ата-анасына, дос досына, бай кедейге — ешкім ешкімге пайда бере алмайды. Тек Аллаһтың рұқсатымен ғана шапағат болуы мүмкін, ал күпірлік танытқандарға ол да жоқ. Сондықтан ақылды адам осы дүниеде Аллаһтың әмірлерін орындап, тыйымдарынан тыйылып, сол күнге дайындық жасайды. Өйткені сол күні қашып құтылатын жер де, пана да жоқ.

1. Алынатын пайдалар:

• Бұл аят адамды Қиямет күніне сенуге және оған дайындық жасауға шақырады. Қиямет күнінің бар екеніне сену — иманның негіздерінің бірі.
• Әр адам тек өз ісі үшін жауап беретінін білген адам жақсылыққа ұмтылып, жамандықтан тыйылады. Бұл — адамды тәрбиелейтін, жақсылыққа бастайтын ұлы ұғым.
• Дүние байлығы, атақ-дәреже, туыстық қатынас — бәрі де Қиямет күні пайда бермейді. Тек Аллаһқа деген иман мен ізгі амал ғана сақтайды. Бұл адамды дүниеқоңыздықтан, пайдакүнемдіктен арылтып, шынайы құлшылыққа бағыттайды.
• Ислам діні адамды әділеттілікке, жауапкершілікке және Аллаһтан қорқуға тәрбиелейді. Бұл аят осы қасиеттерді бойға сіңірудің маңыздылығын көрсетеді.
• Аллаһтың әділдігі мен рақымын тануға жетелейді: Ол күні ешкімге зұлымдық жасалмайды, әркім өз ісіне қарай лайықты жазасын немесе сыйын алады. Бұл — Аллаһтың әділдігіне деген сенімді нығайтады.
• Аят адамды өлім мен Қияметті еске алып, өмірін дұрыс жолға бағыттауға, уақытты босқа өткізбей, игі амалдар жасауға шақырады. Бұл — мұсылманды сергек ұстайтын, рухани күш беретін ұлы үндеу.