سوره بقره — آیه 59

معانی کلمات:

• بَدَّلَ: تغییر داد، عوض کرد.
• ظَلَمُوا: ستم کردند، به خود ستم روا داشتند.
• قَوْلًا: گفتار، سخن.
• رِجْزًا: عذاب، پلیدی و کیفر.
• یَفْسُقُونَ: نافرمانی میکنند، از فرمان خدا خارج میشوند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال به بنیاسرائیل فرمان داده بود که هنگام ورود به بیتالمقدس، با تواضع و فروتنی وارد شوند و بگویند: «حِطَّة» یعنی خدایا گناهان ما را بریز و بیامرز. اما آنان که ستمکار و نافرمان بودند، این سخن را تحریف کردند و به جای آن، با تمسخر و استهزا گفتند: «حَبَّةٌ فی شَعَرَة» (دانهای در میان مویی) و در حالی که به پشت خود میخزیدند و عقب عقب وارد میشدند، فرمان خدا را به بازی گرفتند. آنان نه تنها گفتار را تغییر دادند، بلکه در عمل نیز نافرمانی کردند و به جای فروتنی، راه استکبار و سرکشی پیش گرفتند. به همین سبب، خداوند به سزای این سرکشی و خروج از فرمانش، عذابی سخت از آسمان بر آنان فرو فرستاد که برخی از مفسران آن را طاعون دانستهاند. این عذاب، کیفر مستقیم آنان بود به دلیل فسق و نافرمانی که از خود نشان دادند.

فواید و پیامهای آیه:

• تحریف کلام خدا و استهزای دستورات او، زمینهساز نزول عذاب و خشم الهی است و هیچ قومی با چنین رفتاری از کیفر دنیوی و اخروی در امان نخواهد ماند.
• نافرمانی در عمل، گاهی از تحریف در گفتار نیز بدتر است؛ زیرا نشاندهنده عمق سرکشی و بیاعتنایی به فرمان پروردگار است.
• خداوند با بندگان خود مهربان است و راه توبه و مغفرت را باز گذاشته است؛ اما کسانی که با لجاجت و تمسخر، نعمتهای الهی را ناسپاسی کنند، گرفتار عذاب میشوند.
• این داستان هشداری است برای امت اسلامی که در برابر اوامر الهی، چه در گفتار و چه در رفتار، خاضع و مطیع باشند و از هرگونه تحریف و استهزای دین بپرهیزند تا مشمول رحمت و رضوان الهی گردند.