Toha surasi — Oyat 128

Kalimalarning ma'nolari:

• Yahdi: Hidoyat qiladi, yo‘l ko‘rsatadi, aniq dalil bo‘ladi.
• Qurun: (Qarnning ko‘pligi) — avlodlar, ummatlar, zamonalar.
• Masokin: (Maskanning ko‘pligi) — turar joylar, diyorlar, uylar.
• Nuho: Aqllar, donishmandliklar, to‘g‘ri fahmlash qobiliyati.

Tafsir:

Ey Rasululloh, sening qavming — Quraysh mushriklari uchun hidoyat va ibrat manbai bo‘ladigan narsa o‘zlaridan oldin o‘tgan, o‘z payg‘ambarlarini yolg‘onchiga chiqarib, kufrda davom etgan ko‘plab avlodlarni halok qilganimiz haqidagi haqiqat emasmi? Ular bu halok bo‘lgan qavmlarning maskanlari yonidan o‘tadilar, ularning vayron bo‘lgan diyorlari va turar joylarini ko‘radilar. Masalan, Samud qavmining (Hijr yurtidagi) qoldiqlari, Lut qavmining (Sadumdagi) xarobalari va boshqa halok bo‘lgan ummatlarning izlari ularning ko‘z o‘ngida namoyon bo‘ladi. Ular savdo safarlarida Shom tomon yo‘l olganda bu diyorlarni ko‘rib o‘tadilar. Shunday ekan, bu holatlar ularni o‘ylashga, es-hushini yig‘ib, o‘zlariga saboq olishga yetaklamaydimi? Albatta, bu halok bo‘lgan avlodlar va ularning boshiga tushgan azob-uqubatlar, vayronagarchiliklar haqidagi manzaralar — aql egalari, to‘g‘ri fahmlaydigan, donishmand kishilar uchun katta ibrat va o‘gitlardir. Ular bu belgilardan saboq olib, haq yo‘lini topadilar va Allohning azobidan qo‘rqib, iymon keltiradilar.

Foydalar:

• Tarixdagi halok bo‘lgan ummatlarning qoldiqlari — Allohning qudrati va azabining jonli guvohidir. Inson bu manzaralardan ibrat olib, o‘z hayotini to‘g‘rilashi lozim.
• Aql — insonga berilgan eng buyuk ne'matlardan biridir. Aqlini ishlatgan kishi o‘tganlarning taqdiridan saboq oladi va gunohdan tiyiladi.
• Qur'onda zikr qilingan o‘tgan qavmlarning qissalari — haqiqatdir va ular bugungi kunda ham o‘z o‘rnida turibdi. Bu esa Qur'onning haq ekanligiga dalildir.
• Alloh taolo bandalarini azob bilan qo‘rqitish orqali ularni hidoyatga chorlaydi. Bu — Allohning rahmati va mehribonligidan dalolatdir, chunki U bandalarini halokatdan ogohlantiradi.
• Ibrat olish — iymonning alomatidir. Kimki o‘tganlarning boshiga tushgan musibatlardan saboq olsa, u oqil va donishmanddir.