Toha surasi — Oyat 129

Kalimalarning ma'nolari:

• Kalima: Bu yerda Allohning oldindan o'tgan hukmi va qarori.
• Lizaman: Majburiy, zaruriy bo'lgan narsa — ya'ni azobning o'zlari bilan birga bo'lishi.
• Ajalun musammo: Belgilangan muddat, aniq vaqt.

Tafsir:

Ey Muhammad! Agar Rabbingdan oldindan o'tgan bir kalima — ya'ni azobni kechiktirish haqidagi hikmatli qarori va belgilangan muddat (qiyomat kuni) bo'lmaganida edi, bu mushriklarga azob dunyoning o'zida ham majburiy va zaruriy bo'lib yetib kelgan bo'lardi. Chunki ular o'z kufrlari, gunohlari va payg'ambarni yolg'onchi qilishlari sababli azobga to'liq loyiqdirlar. Ammo Alloh taolo ularni darhol jazolashga shoshilmaydi, balki ularga muhlat beradi va har bir narsa uchun aniq muddat belgilab qo'ygan. Bu muhlat ularning tavba qilishlari, iymon keltirishlari uchun imkoniyatdir. Qachonki belgilangan ajal kelsa, azobni qaytarib bo'lmaydi va u ularni albatta tutadi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning rahmati va hikmati kengdir — U gunohkor bandalariga shoshilinch azob bermaydi, balki ularga tavba qilish uchun muhlat beradi. Bu mo'minlarga ham katta umid bag'ishlaydi.
2. Har bir ishning Alloh huzurida aniq muddati bor. Bu dunyo hayotining o'tkinchiligini va oxiratning haqiqatini eslatadi. Inson shoshilib, o'zicha hukm chiqarmasligi kerak.
3. Bu oyat mo'minlarga sabr va bardoshni o'rgatadi — yomonlik qilayotgan kishilarning tezda jazolanmasligi ularning omon qolganidan emas, balki Allohning hikmatli rejasidan ekanini bildiradi.
4. Allohning va'dasi haqdir — azob kechiktirilsa ham, u albatta keladi. Bu esa insonni gunohlardan saqlanishga va to'g'ri yo'lda mustahkam bo'lishga undaydi.
5. Islomda umid va qo'rquv muvozanati o'rgatiladi — bir tomondan Allohning rahmati va kechirimi keng, ikkinchi tomondan Uning azobi ham haqdir. Bu muvozanat mo'minni ham qo'rquv, ham umid bilan yashashga yetaklaydi.