Toha surasi — Oyat 97

Kalimalarning ma'nolari:

• Lā misās — "tegma menga, men ham tegmayman" degan ma'noni anglatadi; ya'ni odamlardan ajralgan holda yolg'iz yashash.
• Żalta — "davom etding, berilib qolding" degan ma'noni bildiradi.
• Cākifan — "ibodat qilib turuvchi, sig'inuvchi" degan ma'noni anglatadi.
• Lanuḥarriqannahu — "albatta, uni o'tda yoqib yuboramiz" degan ma'noni bildiradi.
• Lanansifannahu — "albatta, uni sochib tashlaymiz, parchalab yuboramiz" degan ma'noni anglatadi.
• Al-Yamm — dengiz, suv havzasi ma'nosini bildiradi.

Tafsir:

Muso alayhissalom Samariyga qarab dedi: "Endi sen bizning oramizdan ket! Sen uchun bu hayotda jazong shuki, butun umring davomida odamlardan ajralgan holda yolg'iz yashaysan va har kimga 'Menga tegmanglar, men ham sizlarga tegmayman' deb yurishing kerak bo'ladi. Sen jamiyatdan chetlangan, quvg'in holida yashaysan. Albatta, sen uchun qiyomat kuni hisob-kitob va azob bo'ladigan bir va'da qilingan va'da bor. Alloh bu va'dani albatta amalga oshiradi, sen undan qochib qutula olmaysan. Endi esa o'sha o'zing uzoq vaqt davomida ibodat qilib, sig'inib yurgan 'ilohingga' (buzoq haykaliga) bir qara! Biz uni albatta olovda yoqib, kulga aylantiramiz, so'ngra uning kulini dengizga sochib yuboramiz, toki undan hech qanday asar ham qolmasin."

Foydalar:

1. Shirkning oqibati halokatdir — Buzoqka sig'inish kabi xato ish qilgan kishi oxir-oqibatda o'z qilmishining jazosini tortadi. Bu musulmon kishini har qanday shirkdan, hatto unga olib boradigan yo'llardan ham qattiq ogoh bo'lishga chorlaydi.
2. Samimiylik va poklik — Muso alayhissalomning bu munosabati musulmon jamiyatida poklik va tozalik muhimligini ko'rsatadi. Har qanday gunoh va xato ish jamiyatdan chetlanishga sabab bo'ladi.
3. Tavba eshigi ochiq — Garchi Samariy og'ir gunoh qilgan bo'lsa-da, unga ham qiyomat kuni hisob berish va'da qilingan. Bu esa Allohning adolati va rahmati o'rtasidagi muvozanatni ko'rsatadi. Har bir inson qilgan ishiga yarasha jazolanadi, lekin tavba qilganlarga rahmat eshigi ham ochiqdir.
4. Butparastlikning bema'niligi — Buzoq haykalini yoqib, kulini dengizga sochish butlarning hech qanday kuchga ega emasligini, ularning o'zlarini ham himoya qila olmasligini ko'rsatadi. Bu mo'min kishining qalbini faqat Allohga bog'lashga undaydi.
5. Jamiyatdan ajralish jazosi — Gunohkor kishining jamiyatdan chetlanishi uning uchun og'ir jazo ekanligi, musulmonlar birligi va hamjihatligi qanchalik buyuk ne'mat ekanini anglatadi. Bu esa mo'minlarni birlikda yashashga, o'zaro mehr-muruvvatli bo'lishga targ'ib qiladi.