سوره طہ — آيت 97

1) ڪلماتن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• لَا مِسَاسَ: يعني ”نه مان ڪنهن کي ڇُهندس ۽ نه ڪو مون کي ڇُهندو“، هيءَ هڪ اهڙي حالت هئي جو سامريءَ کي ماڻهن کان ڌار ۽ پري رهڻو پيو.
• مَوْعِدًا: يعني مقرر ڪيل وقت ۽ جاءِ، هتي مراد قيامت جو ڏينهن آهي جنهن تي کيس حساب ۽ عذاب لاءِ حاضر ٿيڻو هو.
• لَّن تُخْلَفَهُ: يعني اهو انجام تنهنجي لاءِ هرگز نه ٽاريو ويندو، نه ئي ان ۾ ڪا تبديلي ايندي، ضرور پورو ٿيندو.
• ظَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفًا: يعني تون ان جي پوڄا تي ڊگهو وقت کان لڳو پيو هئين ۽ ان جي ئي خدمت ۾ رهيو.
• لَنُحَرِّقَنَّهُ: يعني اسان ان کي ضرور ضرور باہه ۾ ساڙينداسين.
• لَنَنسِفَنَّهُ فِي الْيَمِّ نَسْفًا: يعني پوءِ ان کي سمنڊ ۾ اهڙي طرح اڏائي اڇلائينداسين جو ان جو ڪو نشان ۽ اثر باقي نه بچندو.

2) آيت جي تفسير:

حضرت موسيٰ عليه السلام سامريءَ کي چيو ته هاڻي تون هليو وڃ، تنهنجي لاءِ دنيا جي زندگيءَ ۾ هيءَ سزا آهي ته تون هميشه اهو چوندو وتيندين ته ”مان ڪنهن کي ڇُهندو ناهيان ۽ ڪو مون کي نه ڇُهي“، يعني تون ماڻهن کان ڌار ٿي، نفرت ۽ حقارت سان ڀريل زندگي گذاريندو رهين، ڪو به تنهنجي ويجهو نه ايندو ۽ نه تون ڪنهن جي ويجهو وڃي سگهندين. ۽ بيشڪ تنهنجي لاءِ هڪ ٻيو به مقرر ڪيل انجام آهي، يعني قيامت جو ڏينهن، جنهن تي تون حساب ۽ عذاب لاءِ حاضر ڪيو ويندين، اهو انجام هرگز نه ٽاريندو ۽ نه ئي ان کان ڀڄي سگهندين. پوءِ حضرت موسيٰ عليه السلام فرمايو ته هاڻي ڏس پنهنجي ان معبود ڏانهن، جنهن کي تون پنهنجو خدا سمجهي ان جي پوڄا تي لڳو پيو هئين، اسان ان کي ضرور باہه ۾ ساڙي ڀسم ڪري ڇڏينداسين ۽ پوءِ ان کي سمنڊ ۾ اهڙي طرح اڏائي اڇلائينداسين جو ان جو ڪو به نشان ۽ اثر باقي نه رهندو. هيءَ آيت ٻڌائي ٿي ته باطل جي پوڄا ۽ گمراهيءَ جو پڄاڻي هميشه ذلت ۽ تباهي هوندي آهي، ۽ الله تعاليٰ جي نبيءَ جي سامهون باطل جي ڪا به حيثيت ۽ حيثيت نه هوندي آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هيءَ آيت ٻڌائي ٿي ته باطل ۽ گمراهيءَ جو انجام هميشه ذلت ۽ تباهي آهي، جڏهن ته حق ۽ توحيد جي راهه ئي ڪاميابيءَ جي راهه آهي.
• الله تعاليٰ پنهنجي نبيءَ جي ذريعي باطل کي هميشه بي نقاب ۽ تباهه ڪري ٿو، جنهن مان ايمان وارن کي همت ۽ تسلي حاصل ٿئي ٿي.
• دنيا جي زندگيءَ جي سزا ۽ آخرت جي عذاب جو ذڪر اسان کي سکي ٿو ته الله تعاليٰ جو انصاف ۽ حساب هرگز نه ٽرندو، ان ڪري اسان کي هميشه حق تي قائم رهڻ گهرجي.
• هيءَ آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان صرف ۽ صرف الله تعاليٰ جي عبادت ڪيون، ڇاڪاڻ ته باطل معبودن جي پوڄا جو انجام ذلت ۽ تباهي آهي، جڏهن ته الله جي عبادت ۾ ئي عزت ۽ ڪاميابي آهي.
• قرآن مجيد جي سچائي ۽ ان جي حڪمن جي پوري ٿيڻ جو يقين اسان جي ايمان کي وڌيڪ مضبوط بڻائي ٿو، ۽ اسان کي اسلام ۽ قرآن سان محبت ۽ لڳاءُ پيدا ٿئي ٿو.