Аль-Хаджж сүрөсү — Аят 28

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• لِيَشْهَدُوا – алар келип көрүшсүн, катышышсын деген мааниде.
• مَنَافِعَ – пайдалар, кызыкчылыктар; динге да, дүйнөгө да тиешелүү пайдалар.
• بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ – төрт түлүк мал: төө, уй, кой-эчки.
• الْبَائِسَ – катуу муктаждыкка кабылган, кыйналган адам.
• الْفَقِيرَ – эч нерсеси жок, жакыр адам.
• أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ – белгилүү күндөр; бул Зул-Хижжа айынын онунчу күнү жана андан кийинки үч күн.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала Ибрахим пайгамбарга (алейхис-салам) адамдарды ажылыкка чакырууну буйруп, алардын ажылыкка келишиндеги даанышмандыкты баяндайт. Адамдар алыскы жерлерден, жөө же төө, уй, кой сыяктуу малдарга минип, ар кандай кыйынчылыктарга чыдап келишет. Алардын келишинен максат – диндик жана дүйнөлүк пайдаларга жетүү: күнөөлөрүнүн кечирилиши, ажылык ибадаттарынын сооптору, соода-сатык аркылуу пайда табуу жана башка көптөгөн жакшылыктар.

Ошондой эле алар белгилүү күндөрдө – Зул-Хижжа айынын онунчу күнү жана андан кийинки үч күндө – Аллах ысымын айтып, курмандык чалышат. Бул курмандыктар төө, уй, кой-эчки сыяктуу малдардан болот. Аллах аларга берген бул жакшылыктарга шүгүр кылыш үчүн, курмандык чалышат. Андан кийин Аллах аларга курмандык этинен өздөрү да жешсин жана катуу муктаждыкта жашаган, эч нерсеси жок жакыр адамдарга да тамак берсин деп буйрат. Бул – Аллахтын ырайымы жана жакшылык кылууга чакыруусу.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят ажылыктын улуулугун жана анын аркасында адамдарга тийүүчү диндик жана дүйнөлүк пайдаларды көрсөтөт. Ажылык – күнөөлөрдүн кечирилишине, сооп-сыйлыктарга жетүүгө жана мусулмандардын биримдигине себеп болгон улуу ибадат.
• Аллах Таала адамдарга берген мал-мүлк, байлык сыяктуу жакшылыктары үчүн шүгүр кылууну жана аларды өзүнүн ысмын айтып, курмандык чалуу аркылуу пайдаланууну буйрат. Бул – Аллахтын берген нээматтарына ыраазычылык билдирүүнүн жана аларды туура жолдо колдонуунун белгиси.
• Аятта курмандык этинен өзү жеп, жакыр-муктаж адамдарга да тамак берүү буйрулган. Бул – ислам дининин жакшылык кылууга, боорукердикке жана жардам берүүгө чакырган дини экенин көрсөтөт. Мындай жакшылыктар коомдо сүйүү, ынтымак жана биримдик орнотууга себеп болот.
• Ошондуктан, ар бир мусулман ажылык сыяктуу улуу ибадаттарга умтулуп, Аллахтын берген нээматтарына шүгүр кылып, жакыр-муктаж адамдарга жардам берүүгө аракет кылышы керек. Бул – дүйнөдө да, акыретте да бакытка жетүүнүн жолу.