سوره حج — آیه 28

معانی کلمات:

• لِیَشْهَدُوا: تا حاضر شوند و در آنجا گرد آیند.
• مَنَافِع: سودها و بهرهها (اعم از دنیوی و اخروی).
• أَیَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ: روزهای معیّن و مشخص (دهم ذیالحجه و سه روز بعد از آن).
• بَهِیمَةِ الْأَنْعَامِ: چهارپایان (شامل شتر، گاو و گوسفند).
• الْبَائِسَ الْفَقِیرَ: فقیرِ سختیکشیده و درماندهای که از شدت نیاز، حالِ بدی دارد.

تفسیر آیه:

این بخش از آیه، ادامه دعوت حضرت ابراهیم (علیهالسلام) به حج است. خداوند میفرماید که هدف از این دعوت و حضور در موسم حج، آن است که مردم شاهد منافع فراوانی باشند که برایشان فراهم شده است؛ منافعی که هم جنبه دینی دارد، مانند آمرزش گناهان، کسب ثواب و پاداش الهی، و هم جنبه دنیوی، مانند تجارت، دادوستد، و آشنایی با یکدیگر و اتحاد و همدلی مسلمانان. همچنین در این روزهای معیّن (که روز دهم ذیحجه و سه روز پس از آن است)، باید نام خدا را بر قربانیهایی که از چهارپایان (شتر، گاو و گوسفند) روزیِ آنان شده است، یاد کنند و هنگام ذبح، بسمالله بگویند و این کار را نشانه شکرگزاری از نعمتهای الهی قرار دهند. سپس خداوند دستور میدهد که از گوشت این قربانیها خودشان بخورند (که این امر، استحباب دارد نه وجوب) و به فقیرِ سختیکشیده و نیازمندی که چیزی ندارد نیز اطعام کنند تا او نیز از این نعمت بهرهمند شود و دلش شاد گردد.

فواید و پیامهای آیه:

• حج، علاوه بر جنبه عبادی، محل کسب منافع دنیوی و اخروی است و مسلمانان باید از این فرصت برای تقویت ایمان، تبادل تجارت و ایجاد وحدت استفاده کنند.
• ذکر نام خدا بر سر قربانی، یادآور توحید و بندگی است و انسان را از هرگونه شرک و ریا دور میسازد.
• اسلام دین تعادل است؛ نه تنها عبادت و ذکر خدا، بلکه بهرهبردن از نعمتهای حلال و شکرگزاری از آنها را نیز آموزش میدهد.
• رسیدگی به نیازمندان و اطعام فقرا، از اهداف مهم این عبادت است و نشان میدهد که عبادت واقعی، بدون توجه به همنوعان، کامل نمیشود.
• این آیه، روحیه سخاوت، همدلی و انساندوستی را در جامعه تقویت میکند و فاصله بین غنی و فقیر را کاهش میدهد.