Sure Hac — Ayet 28

Kelime Anlamları:

• Şehâdet: Hazır bulunmak, şahit olmak, bir araya gelmek.
• Menâfi: Faydalar, yararlar (dünyevi ve uhrevi).
• Eyyâm-ı ma‘lûmât: Bilinen günler; Zilhicce ayının onuncu günü (Kurban Bayramı'nın birinci günü) ve onu takip eden üç gün (teşrik günleri).
• Bahîmetü’l-en‘âm: Davar cinsinden hayvanlar; deve, sığır, koyun ve keçi.
• Bâis: Şiddetli sıkıntı ve darlık içinde olan, zorluk çeken kimse.
• Fakîr: Hiçbir şeyi olmayan, yoksulluk içinde kıvranan kimse.

Tefsir:

Bu mübarek âyet, hac ibadetinin derin hikmetlerini ve kulların Allah’a olan bağlılığını güçlendiren yüce gayeleri beyan etmektedir. Cenâb-ı Hak, hac ibadetini yerine getiren kullarının, bu kutlu yolculukta dünyevî ve uhrevî birçok faydaya şahit olmalarını murat etmiştir. Onlar, günahlarının bağışlanması, sevaplarının artması, Müslümanlarla kardeşlik bağlarının güçlenmesi ve ticaret gibi meşru dünya işlerinde kazanç elde etme imkânına kavuşurlar. Bu, din ile dünyanın birbirinden ayrılmadığını, müminin her iki âlemin hayrını birlikte gözetmesinin meşruiyetini gösterir.

Âyetin devamında, hacıların belirli günlerde (Zilhicce'nin onuncu günü ve teşrik günleri) Allah’ın adını anarak kurban kestikleri hatırlatılır. Bu zikir, yalnızca bir ismin tekrarı değil; Allah’a şükran borcunu ödeme, O’nun verdiği sayısız nimetleri itiraf etme ve O’na yakınlaşma vesilesidir. Deve, sığır, koyun ve keçi gibi hayvanlar, Allah’ın kullarına birer rızık olarak bahşettiği nimetlerdir. Bu nimetler üzerinde Allah’ın adını anmak, kişinin kalbini dünya malına bağlamaktan kurtarır ve onu Allah’a teslimiyete yöneltir.

Âyetin sonunda ise çok önemli bir toplumsal mesaj verilir: "Artık onlardan yiyin ve yoksulu, düşkünü doyurun." Bu emir, kurban etinin üçe taksim edilmesi gerektiğine işaret eder: Bir kısmı kurban sahibinin ve ailesinin yemesi, bir kısmı hediye olarak dostlara verilmesi, bir kısmı da ihtiyaç sahiplerine sadaka olarak dağıtılması. Burada özellikle "bâis" (şiddetli sıkıntı içinde olan) ve "fakîr" (hiçbir şeyi olmayan) vurgusu yapılarak, toplumun en zayıf halkalarının gözetilmesi emredilir. Bu, İslam’ın merhamet ve paylaşma dini olduğunun en açık delillerindendir.

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet bize gösteriyor ki hac, sadece bedenî bir ibadet değil; aynı zamanda kalbi, malı ve toplumu arındıran kapsamlı bir eğitimdir. Kurban kesmek, Allah’a yakınlaşmanın yanı sıra, kullar arasında sevgi ve dayanışma köprüleri kurar. Bu ibadetle bizler, sahip olduğumuz her nimetin gerçek sahibinin Allah olduğunu idrak eder, O’nun rızası için malımızdan fedakârlık etmeyi öğreniriz. Unutmayalım ki, malımızın bereketlenmesi, paylaştıkça artar; gönüller ise ancak başkalarının derdiyle dertlenince huzur bulur. Rabbimiz, bu kutlu ibadetleri hakkıyla eda edenlerden eylesin ve bizleri, nimetlerine şükreden, kullarına merhamet eden kullarından kılsın. Âmin.