Аль-Хаджж сүрөсү — Аят 30

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• حُرُمَاتِ اللَّهِ — Аллахтын ыйык белгилери, башкача айтканда Аллах тыюу салган жана бузууга болбой турган нерселер (ажылык ырым-жырымдары, ыйык айлар, ыйык жерлер ж.б.).
• الْأَنْعَامُ — төрт түлүк мал: төө, уй, кой, эчки.
• مَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ — силерге окулуп берилген нерселер, башкача айтканда Куранда арам деп айтылган нерселер (өлүк, кан, чочконун эти ж.б.).
• الرِّجْسَ — ыпылас, нажас, жийиркеничтүү нерсе.
• الْأَوْثَانِ — буттар, тыйын-ырымдар.
• قَوْلَ الزُّورِ — жалган сөз, калп, жалаа.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала ажылык парыздарын аткарууга байланыштуу буйруктарын эскертип, аларды урматтоого чакырат. Ажылык учурунда чач алуу, тырмак кыркуу, кир-кипчикти кетирүү, назыр-адаттарды аткаруу жана Каабаны таваф кылуу сыяктуу иштер — Аллах тараптан милдет кылынган ибадаттар. Кимде-ким Аллахтын ыйык белгилерин улуктап, аларды бузбай сактаса, бул анын Раббисинин алдындагы эң жакшы иши болот — дүйнөдө да, акыретте да пайдалуу.

Андан соң Аллах пенделерине төрт түлүк малдын этин жегенге уруксат бергенин билдирет. Бирок Куранда атайын арам деп айтылган нерселер — өлүк, кан, чочконун эти, Аллахтан башканын аты менен союлган мал ж.б. — арам бойдон калат. Ошондой эле арабдар өздөрү ойлоп тапкан «хамий», «бахира», «васыла» сыяктуу тыюулар жокко чыгарылат.

Андан кийин Аллах эки чоң нерседен чет болууну буйруйт: биринчиси — буттар жана аларга байланыштуу ыпылас иштер, экинчиси — жалган сөз, калп айтуу, Аллахка же пенделерге жалаа жабуу. Бул экөө тең ыйманды буза турган, адамды адаштыра турган жаман илдеттер.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахтын ыйык белгилерин улуктоо — пенденин Раббисинин алдындагы эң жакшы амалдарынан. Бул адамды дүйнөдө да, акыретте да жакшылыкка жеткирет.
• Ислам дини тазалыкты, адалдыкты жана чындыкты үндөйт. Ыпылас нерселерден жана буттардан чет болуу — ыймандын тазалыгынын белгиси.
• Жалган сөздөн, калп айтуудан жана жалаа жабуудан сактануу — мусулмандын ар-намысын жана коомдук ишенимди коргойт.
• Аллах адамдарга жеңилдик каалайт: адал малдын этин жегенге уруксат берип, арам нерселерди гана тыюу салган. Бул Исламдын ыкмалуу жана адам баласынын табиятына ылайыктуу экенин көрсөтөт.
• Курандын буйруктары ачык-айкын жана түшүнүктүү: эмне адал, эмне арам экенин так белгилеп берет. Бул мусулманга жашоосун туура курууга жардам берет.