حج سۈرىسى — ئايەت 30

بۇ سۈرىنىڭ ئىسمى "ھەج" سۈرىسى بولۇپ، 30-ئايەتتە ئاللاھ تائالا مۇنداق دەيدۇ:

ذَٰلِكَ وَمَن يُعَظِّمْ حُرُمَاتِ اللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَّهُ عِندَ رَبِّهِ ۗ وَأُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعَامُ إِلَّا مَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ ۖ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ

1) لۇغەتتىكى مەنىلەر:

• حُرُمَاتِ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ ھۆرمەت قىلىشقا تېگىشلىك بولغان ھەر ئىشى، يەنى ئاللاھ بۇيرۇغان ئىبادەتلەر ۋە چەكلىگەن ھارام ئىشلار.
• الْأَنْعَامُ: تۆگە، كالا، قوي ۋە ئۆچكە قاتارلىق چارۋا ماللار.
• الرِّجْسَ: ناپاكلىق، پاسكىنا نەرسە.
• الْأَوْثَانِ: بۇتلار، يەنى ئاللاھتىن باشقا چوقۇنۇلىدىغان نەرسىلەر.
• قَوْلَ الزُّورِ: يالغان سۆز، ئاللاھقا ياكى باشقىلارغا قارىتىلغان يالغانچىلىق ۋە تۆھمەت.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ھەج ئىبادىتى جەريانىدا قىلىنىدىغان ئىشلارنى، يەنى چاچ ئېلىش، تىرناق كېسىش، كىرلەرنى تازىلاش، نەزىرنى ئادا قىلىش ۋە بەيتۇللاھنى تەۋاف قىلىش قاتارلىق ئىشلارنى ئەسكەرتىپ، بۇلارنى ئاللاھ بۇيرۇغان ۋەزىپىلەر دەپ بىلدۈرىدۇ. ئاندىن: "كىمكى ئاللاھنىڭ ھۆرمەت قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلىرىنى ھۆرمەتلىسە، بۇ ئۇنىڭ ئۈچۈن پەرۋەردىگارىنىڭ ھۇزۇرىدا ياخشىدۇر" دەيدۇ. يەنى ئاللاھ بەلگىلىگەن چەكلەرنى ۋە ھارام قىلغان ئىشلارنى ھۆرمەت قىلىپ، ئۇلاردىن يىراق تۇرغان كىشى ئۈچۈن بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ياخشىلىق بار.

ئاندىن ئاللاھ تائالا چارۋا ماللارنىڭ ھەل قىلىنغانلىقىنى، پەقەت قۇرئاندا ئوقۇپ بېرىلگەن ھارام نەرسىلەر (مەسىلەن، ئۆلۈك مال، قان، چوشقا گۆشى ۋە ئاللاھتىن باشقىسى ئۈچۈن بوغۇزلانغان ماللار) بۇنىڭدىن مۇستەسنا ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ. جەئىلىيەت دەۋرىدىكى ئەرەبلەر بەزى چارۋا ماللارنى ئۆزلىرىچە ھارام قىلىۋالغان ئىدى، ئىسلام بۇ خاتا ئەقىدىنى بىكار قىلدى.

ئاخىرىدا ئاللاھ تائالا مۇنداق بۇيرۇيدۇ: "بۇتلاردىن ئىبارەت ناپاكلىقتىن يىراق تۇرۇڭلار ۋە يالغان سۆزدىن يىراق تۇرۇڭلار." بۇ يەردە "ناپاكلىق" دېگەن سۆز بۇتلارنى ۋە ئۇلارغا چوقۇنۇشنى كۆرسىتىدۇ. "يالغان سۆز" بولسا ئاللاھقا ياكى ئىنسانلارغا قارىتىلغان ھەر قانداق يالغانچىلىق، تۆھمەت ۋە بۇزۇق سۆزلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

3) ئىبرەت ۋە چاقىرىق:

ئى مۇسۇلمان قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ۋە چەكلىمىلىرىنى ھۆرمەت قىلىش ھەر بىرىمىزنىڭ پايدىسى ئۈچۈندۇر. ھەج قىلغاندا ۋە باشقا ۋاقىتلاردا ئاللاھ بەلگىلىگەن چەكلەرگە رىئايە قىلساق، بۇ بىزنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەختلىك بولۇشىمىزغا سەۋەب بولىدۇ. شۇنداقلا، بۇتپەرەسلىك ۋە يالغانچىلىق قاتارلىق ناپاك ئىشلاردىن يىراق تۇرۇش بىزنىڭ ئىمانىمىزنى مۇستەھكەم قىلىدۇ. ئاللاھ بىزگە چارۋا ماللارنى ھەل قىلىپ بەردى، پەقەت ئۇنىڭ ھارام قىلغانلىرىدىن ساقلىنىشىمىز كېرەك. كېلىڭلار، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىپ، ھارام قىلغان ئىشلاردىن يىراق تۇرايلى، شۇنداق قىلساق ئاللاھ بىزگە دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ياخشىلىق ئاتا قىلىدۇ.