سوره فرقان — آیه 2

الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُن لَّهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيرًا

معانی کلمات:

• مُلک: فرمانروایی و پادشاهی مطلق.
• شریک: همتا و انباز در حکومت و فرمانروایی.
• قَدَّرَهُ: آن را اندازهگیری و ساماندهی کرد؛ یعنی هر چیزی را متناسب با حکمت و هدفش آفرید و نظم بخشید.
• تَقْدِیرًا: اندازهگیری دقیق و سنجیده، بدون هیچ نقص یا افراط و تفریط.

تفسیر آیه:

این آیه در ادامه توصیف پروردگارِ متبرک و والاست و او را چنین معرفی میکند: خدایی که فرمانرواییِ مطلقِ آسمانها و زمین، تنها از آنِ اوست و هیچکس در این پادشاهی با او شریک نیست. او هرگز فرزندی برنگزیده است — این ردّی است بر باور مسیحیان که عیسی (علیهالسلام) را پسر خدا میدانند — و هیچ همتایی در حکومت و تدبیر جهان ندارد؛ این نیز ردّی است بر مشرکان قریش که برای خدا شریکهایی قائل بودند. سپس به یکی از مهمترین جلوههای ربوبیت او اشاره میکند: او همه چیز را آفریده و برای هر مخلوقی اندازه و ساختار و ویژگیِ متناسب با هدفش قرار داده است؛ هیچ چیز را بیهوده یا ناقص نیافریده، بلکه همه موجودات را با نظمی دقیق و حکمتآمیز سامان داده است، بهگونهای که هر چیزی در جایگاه خود کامل و سازگار با غایت آفرینش خویش است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه توحید خالص را به ما میآموزد: خداوند یگانه است، نه فرزندی دارد و نه شریکی؛ پس تنها او شایسته عبادت و فرمانبرداری است.
• آفرینشِ دقیق و سنجیده جهان، نشانه علم و حکمت بیپایان خداوند است و انسان را به تفکر در نظم شگفتانگیز هستی دعوت میکند تا ایمانش استوارتر شود.
• وقتی بدانیم همه چیز با تقدیر و اندازهگیری الهی آفریده شده، در برابر سختیها و ناملایمات زندگی آرامش مییابیم و به قضای الهی راضی میشویم.
• این آیه ما را به توحید در ربوبیت دعوت میکند؛ یعنی باور داشته باشیم که تنها خداوند مدبّر و فرمانروای جهان است و هیچ نیرویی خارج از اراده او تأثیر مستقل ندارد.