Аль-Фуркан сүресі — Аят 28

1. Сөздердің мағынасы:

• يَا وَيْلَتَىٰ: «Уа, өкініш!», «Уа, қасірет!» — қатты өкініш пен қайғыны білдіретін шақыру сөзі.
• لَيْتَنِي: «Аттеген-ай, мен... болмасам еді» — орындалмайтын арманды, өкінішті білдіретін сөз.
• لَمْ أَتَّخِذْ: «Қылмадым», «етіп алмадым» — өзіме дос етіп алмадым деген мағынада.
• فُلَانًا: «Пәленшені», «белгілі бір адамды» — мұнда нақты бір кісіні (кәпірді) меңзейді.
• خَلِيلًا: «Жақын дос», «сырлас жолдас» — тек пайда немесе қорқыныш үшін емес, шынайы берілгендікпен байланысатын дос.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Қиямет күнінің ауыр сәттерін суреттейді. Сол күні өзіне-өзі зиян келтірген күнәкар адам қатты өкінішпен қолын тістеп, өзіне-өзі «Уа, қасірет!» деп шақырады. Ол былай дейді: «Аттеген-ай, мен пәленшені жақын дос етіп алмасам еді!» Яғни ол дүниеде өзіне серік етіп алған, өзін адастырған кәпір досын есіне алып, онымен достық құрмағанын армандайды.

Бұл аяттың алдыңғы аяттарында адам: «Аттеген-ай, пайғамбармен бірге тура жолды ұстансам еді!» деп өкінеді. Содан кейін осы аятта ол өзінің басты қасіреті — жаман достың артынан ергендігін мойындайды. Себебі сол дос оны Құраннан, тура жолдан тайдырған еді. Ал шайтан адамды әрдайым жалғыз қалдырып, сатып кететін сатқын.

Бұл жердегі «пәленше» деп нақты бір адамды меңзейді — ол мұсылмандарға қарсы болған, өзін адастырған кәпір жолдас. Демек, аятта жаман серіктес таңдаудың қаншалықты ауыр зардапқа әкелетіні ескертіледі. Шынайы достық тек пайда мен қорқынышқа емес, иман мен дінге негізделуі керек.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Жаман дос — адамды тозаққа апаратын себеп болуы мүмкін. Сондықтан дос таңдағанда абай болу керек.
• Шынайы достық иман мен тақуалыққа негізделуі тиіс. Пайда немесе қорқыныш үшін ғана жақындасу — уақытша әрі зиянды.
• Қияметтегі өкініш пайда бермейді. Дүниеде түзелуге мүмкіндік бар кезде жақсы жолдастармен бірге болу — үлкен бақыт.
• Ислам — адамды жақсы адамдармен бірге болуға, тура жолды ұстануға шақырады. Бұл аят мұсылманды салиқалы, иманды жолдастармен достасуға ынталандырады.
• Құран — нұр мен тура жол. Одан айырылу — ең үлкен қасірет. Сондықтан оны оқып, оған мықтап ұстану — әр мұсылманның парызы.