سوره فرقان — آيت 28

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• يَا وَيْلَتَىٰ: اي منهنجي هلاڪت! اي منهنجي تباهي! (هي هڪ اهڙو لفظ آهي جيڪو شديد افسوس ۽ پشيمانيءَ جي حالت ۾ چيو ويندو آهي).
• لَيْتَنِي: اي ڪاش! اي افسوس! (تمنا ۽ حسرت جو اظهار).
• لَمْ أَتَّخِذْ: مون نه بنايو هجي، مون نه کنيو هجي.
• فُلَانًا: فلاڻي شخص کي (هتي مخصوص شخص ڏانهن اشارو آهي).
• خَلِيلًا: دوست، يار، سنگتي (خليل ان دوست کي چئبو آهي جيڪو خالص محبت ۽ دين جي بنياد تي دوستي ڪري، نه ڪنهن مفاد يا ڊپ جي ڪري).

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان ڏينهن جي هڪ منظر جو حصو آهي جڏهن قيامت ۾ ظالم ماڻهو پنهنجي ڪيل عملن تي شديد پشيماني ۽ افسوس جو اظهار ڪندو. هو پنهنجي هٿن کي ڏندن سان چڪيندو ۽ چوندو ته: اي منهنجي هلاڪت! اي منهنجي تباهي! ڪاش مون ڪنهن اهڙي شخص کي دوست نه بنايو هجي جنهن مون کي حق کان ڀٽڪايو.

هي شخص دنيا ۾ ڪنهن اهڙي ماڻهوءَ سان دوستي رکي هئي جنهن کيس قرآن ۽ اسلام کان پري ڪيو هو. هاڻي قيامت ۾ جڏهن هو پنهنجي انجام ڏسي رهيو آهي ته پنهنجي ان دوست کي لعنت ڪري رهيو آهي ۽ چاهي ٿو ته ڪاش دنيا ۾ هن سان دوستي نه ڪئي هجي ها. هو پنهنجي ان دوست کي سبب بڻائي پنهنجي تباهي جو اظهار ڪري رهيو آهي.

ان ۾ هڪ وڏو سبق ۽ عبرت آهي ته انسان کي اهڙن ماڻهن سان دوستي نه ڪرڻ گهرجي جيڪي کيس دين کان پري ڪن ۽ گمراهيءَ ڏانهن وٺي وڃن. ڇاڪاڻ ته شيطان انسان کي هميشه ڌوڪو ڏيندو آهي ۽ اهڙي دوست جو انجام به اهو ئي هوندو آهي ته هو پنهنجي دوست کي به پنهنجي ساڻ باهه ۾ وٺي وڃي. ان ڪري هر مسلمان کي اهڙن دوستن کان بچڻ گهرجي جيڪي دين ۾ نقصان رسائين.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• سٺي دوست جي اهميت: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته دوست جو انتخاب زندگي ۾ تمام اهم آهي. سٺو دوست جنت جو رستو ڏيکاريندو آهي ۽ خراب دوست دوزخ ڏانهن وٺي وڃي ٿو.
• دين ۾ دوستي: اسلام اسان کي سيکاريندو آهي ته دوستي صرف الله لاءِ ۽ دين جي بنياد تي هجڻ گهرجي، نه ڪنهن دنياوي مفاد يا ڊپ جي ڪري.
• توبه ۽ پشيماني: هي آيت اسان کي خبردار ڪري ٿي ته دنيا ۾ ئي پنهنجي عملن تي غور ڪريون ۽ توبه ڪريون، نه ته قيامت ۾ پشيماني ڪنهن ڪم نه ايندي.
• قرآن سان محبت: قرآن اسان جي زندگي جو رهنما آهي. جيڪو اسان کي قرآن کان پري ڪري، اهو اسان جو دوست نه پر دشمن آهي.
• اسلام جي حڪمت: اسلام اسان کي اهڙي حڪمت سيکاريندو آهي جيڪا اسان کي دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب بڻائي. اهڙي حڪمت تي عمل ڪرڻ اسان جي زندگي کي سهڻو ۽ آخرت کي ڪامياب بڻائيندو آهي.