Furqan surəsi — Ayə 59

Ayələrin izahı:

﴾سِتَّةِ أَيَّامٍ﴿ — altı gün, yəni altı müddət. Burada "gün" dedikdə yer üzündəki günəş əsaslı günlər deyil, çünki o zaman hələ günəş və ay yaradılmamışdı. Bu, Allahın hər şeyə qadir olduğunu göstərir; istəsəydi bir anda yarada bilərdi, lakin hikmətlə altı mərhələdə yaratdı.

﴾اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ﴿ — Ərşə ucaldı, yüksəldi. Bu, Allahın əzəmətinə layiq bir yüksəlişdir; keyfiyyəti bizə məlum deyil, bunu Allaha buraxırıq.

﴾الرَّحْمَٰنُ﴿ — Ər-Rəhman, yəni sonsuz mərhəmət sahibi.

﴾فَاسْأَلْ بِهِ خَبِيرًا﴿ — Onun barəsində xəbərdar olandan soruş.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah Öz qüdrətinin və əzəmətinin dəlillərini bizə xatırladır: O, göyləri, yeri və onların arasında olan hər şeyi altı müddətdə yaradıb. O zaman nə günəş, nə də ay var idi — deməli, bu "altı gün" bizim bildiyimiz günəş günləri deyil, Allahın müəyyən etdiyi altı mərhələdir. Hər şeyə qadir olan Allah bir anda "Ol!" desəydi, hər şey olardı; lakin O, hikmətlə yaratmağı seçdi ki, biz Onun tədbirini və müdrikliyini dərk edək.

Sonra Allah buyurur ki, O, Ərşə ucaldı — bu ucalma Onun əzəmətinə layiqdir, mahiyyətini isə yalnız Allah bilir. Biz buna olduğu kimi iman gətiririk, necəliyini soruşmuruq.

Bu ayədə Allah Özünü "Ər-Rəhman" — sonsuz mərhəmət sahibi olaraq tanıdır. Bu, təsadüfi deyil: yaratmaq da, Ərşə ucalmaq da Onun rəhmətinin təzahürüdür. Əgər Allah rəhmət sahibi olmasaydı, biz yaranmazdıq və bu varlıq aləmi bu gözəlliklə dolmazdı.

Ayənin sonunda Allah buyurur: "Onun barəsində xəbərdar olandan soruş." Yəni, ey insan, Allahı tanımaq istəyirsənsə, Onu ən yaxşı bilənə müraciət et. Allahı ən yaxşı bilən isə Onun öz peyğəmbəri Muhəmməddir (sallallahu aleyhi və səlləm) və ona nazil olan Quranı dərk edən alimlərdir. Onlar sənə Allahın əzəmətini, rəhmətini və qüdrətini xəbər verərlər.

Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Bir düşün: göylərin sonsuz dərinliyi, yerin möhtəşəmliyi, aralarındakı hər zərrə — hamısı bir Yaradanın varlığına şahiddir. O Yaradan səni unutmayıb, səni rəhməti ilə əhatə edib. Əgər Onu tanımaq istəyirsənsə, Quranı aç, oxu və düşün. Orada sənə Özünü tanıdan Allahı tapacaqsan. Onun rəhməti o qədər genişdir ki, tövbə edən heç bir qulunu geri çevirməz. Gəl, bu rəhmətə sığın, Ona yönəl və Onu tanıyanlardan soruş — çünki həqiqi xoşbəxtlik yalnız Onu tanımaqla başlayır.