شعراء سۈرىسى — ئايەت 30

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «أَوَلَوْ»: ئەرەب تىلىدا «ھەتتا ... بولسىمۇ» ياكى «گەر ... بولسىمۇ» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ، بۇ يەردە ئىنكار ۋە ھەيران قېلىش مەنىسىدە كەلگەن.
• «بِشَيْءٍ مُّبِينٍ»: ئوچۇق-ئاشكارا دەلىل-ئىسپات، يەنى پەرۋەردىگارىمىزنىڭ بىرلىكىنى ۋە پەيغەمبەرنىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلايدىغان روشەن مۆجىزە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

مۇسا ئەلەيھىسسالام پىرئەۋنگە ئۆزىنىڭ ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويغاندا، پىرئەۋەن ئۇنى زىندانغا تاشلاش بىلەن تەھدىت قىلدى. شۇ چاغدا مۇسا ئەلەيھىسسالام: «ئەگەر مەن ساڭا ئۆزۈمنىڭ راستلىقىمنى ئىسپاتلايدىغان ئوچۇق-ئاشكارا بىر مۆجىزە ئېلىپ كەلسەممۇ، سەن مېنى زىندانغا تاشلامسەن؟» دەپ جاۋاب بەردى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەتنى ئوتتۇرىغا قويغان كىشى ھەر قانداق شارائىتتا ئۆز سۆزىنى ئىسپاتلايدىغان دەلىل-ئىسپات بىلەن مۇنازىرە قىلىشى كېرەك. مۇسا ئەلەيھىسسالام پىرئەۋەنگە ئۆزىنىڭ دەۋاسىنىڭ راستلىقىنى كۆرسىتىدىغان مۆجىزىلەرنى ئېلىپ كەلگەن بولسىمۇ، پىرئەۋەن تەكەببۇرلۇق قىلىپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلمىدى. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ھەر بىر پەيغەمبەرنى ئۆز قەۋمىگە ئوچۇق دەلىل-ئىسپاتلار بىلەن ئەۋەتكەن، ئەمما كىشىلەرنىڭ ھىدايەتكە ئېرىشىشى ئۇلارنىڭ قەلبىنىڭ ئوچۇقلىقىغا ۋە ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىش ئىرادىسىگە باغلىق.

ئىسلام دىنى ھەمىشە ئىلمىي دەلىل-ئىسپاتلارغا ئاساسلىنىدۇ، ھەر قانداق ئەقىدە ۋە ئەمەل ئوچۇق دەلىللەر بىلەن ئىسپاتلىنىشى كېرەك. بىز مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ جاۋابىدىن ئۆگىنىشىمىز كېرەككى، ھەقىقەتنى قوغداش ۋە تارقىتىشتا ھەر قانداق توسالغۇغا قارىماي، ئىلمىي ۋە ئەقلىي دەلىللەر بىلەن ئىلگىرىلىشىمىز لازىم. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىدىغان ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان كىشىلەردىن قىلسۇن.