سوره شعرا — آیه 51

معانی کلمات:

• «نَطْمَعُ»: امیدواریم، آرزومندیم.
• «خَطَایَانَا»: گناهان و خطاهای ما.
• «أَن کُنَّا»: به سبب اینکه ما بودیم (یعنی به خاطر اینکه).
• «أَوَّلَ الْمُؤْمِنِینَ»: نخستین کسانی که ایمان آوردند (در آن زمان و در میان قوم فرعون).

تفسیر آیه:

ساحران مصر پس از آنکه معجزهٔ الهی را به دست موسی علیهالسلام دیدند و یقین کردند که این سخن حق است، با وجود تهدیدهای فرعون به قطع دست و پا و به دار آویختن، ایمان آوردند و در برابر او ایستادگی کردند. آنگاه این جمله را بر زبان آوردند که: «ما به پروردگار خود امید داریم که گناهان ما را ببخشاید، زیرا ما نخستین کسانی هستیم که در این زمان به موسی ایمان آوردیم و او را تصدیق کردیم.» آنان با این سخن، نه تنها از عذاب و شکنجهٔ فرعون نهراسیدند، بلکه به رحمت و مغفرت پروردگار خود دل بستند و ایمان خود را مایهٔ امیدواری برای آمرزش گناهان گذشتهشان قرار دادند. این آیه نشان میدهد که ساحران پیش از ایمان، در گمراهی و شرک بودند و پس از ایمان، به فضل الهی امیدوار شدند که خطاهای پیشین آنان را ببخشاید، چرا که ایمان آوردن و سبقت گرفتن در آن، خود وسیلهای برای پاک شدن از گناهان است.

فواید و پیامهای آیه:

1. ایمان آوردن و سبقت گرفتن در پذیرش حق، سبب امیدواری به آمرزش گناهان است؛ پس انسان هرگز نباید از رحمت خدا ناامید شود، حتی اگر گذشتهٔ تاریکی داشته باشد.
2. ساحران که پیش از این با سحر و جادو به مقابله با حق برخاسته بودند، با دیدن حقیقت، بیدرنگ توبه کردند و از مقام خود در برابر فرعون دست کشیدند؛ این درس بزرگی است که انسان باید در برابر حق، فروتن باشد و از پذیرش آن شرم نکند.
3. ایمان واقعی، ترس از قدرتهای دنیوی را از دل میزداید و انسان را در برابر ظلم و تهدید، شجاع و استوار میگرداند.
4. امید به مغفرت الهی، نه تنها انسان را به گناه جسور نمیکند، بلکه او را به سوی توبه و اصلاح میکشاند و دل را به رحمت پروردگار پیوند میزند.
5. این آیه نشان میدهد که اسلام دین امید و رحمت است و درهای توبه و بخشش را بر روی همهٔ بندگان میگشاید، حتی برای کسانی که عمری در گمراهی بودهاند.