سوره قصص — آیه 16

معانی کلمات:

• ظَلَمْتُ نَفْسِی: به خود ستم کردم، یعنی با ارتکاب گناه، به خود آسیب رساندم.
• فَاغْفِرْ لِی: پس مرا ببخش و گناهم را بپوشان.
• الْغَفُورُ: بسیار بخشنده، کسی که گناهان بندگانش را میبخشد.
• الرَّحِیمُ: بسیار مهربان، کسی که به بندگانش رحمت و محبت دارد.

تفسیر آیه:

حضرت موسی علیهالسلام پس از آنکه ناخواسته آن مرد قبطی را به هلاکت رساند، بلافاصله به درگاه پروردگار روی آورد و با حالتی آکنده از پشیمانی و فروتنی عرضه داشت: «پروردگارا! من با این عمل، به خود ستم کردم؛ زیرا این کار از دستور تو سرپیچی بود و من به خود اجازه دادم که چنین کاری انجام دهم. پس گناه مرا ببخش و از خطای من درگذر.» خداوند متعال نیز به دلیل صداقت و توبهی خالصانهی او، دعایش را اجابت کرد و گناهش را بخشید. این بخشش، نشانهای از رحمت گسترده و مغفرت بیپایان خداوند است؛ چرا که او آمرزندهی گناهان بندگان توبهکار است و به آنان رحمت میآورد. این آیه به ما میآموزد که هر گاه خطایی از ما سر زد، نباید ناامید شویم؛ بلکه باید با اعتراف به گناه و طلب بخشش از خداوند، به درگاه او بازگردیم.

فواید و پیامهای آیه:

1. اعتراف به خطا، نخستین گام توبه: حضرت موسی علیهالسلام با صراحت و فروتنی به گناه خود اعتراف کرد و این الگویی است برای همهی مؤمنان که برای رسیدن به بخشش الهی، باید ابتدا به اشتباه خود اعتراف کنند.
2. ناامیدی از رحمت خدا ممنوع: حتی پیامبران بزرگوار نیز ممکن است دچار خطا شوند، اما خداوند با رحمت خود آنان را میبخشد. پس هیچ گناهکاری نباید از رحمت خدا ناامید شود.
3. سرعت در توبه: موسی علیهالسلام بلافاصله پس از خطا، به درگاه خداوند پناه برد و این نشان میدهد که تأخیر در توبه، کار درستی نیست.
4. صفات غفور و رحیم بودن خداوند: این آیه یادآور میشود که خداوند نه تنها گناهان را میبخشد، بلکه با رحمت خود با بندگان رفتار میکند و پس از بخشش، آنان را مورد لطف و محبت قرار میدهد.
5. امیدواری به اجابت دعا: خداوند دعای موسی را اجابت کرد و این به ما میآموزد که اگر با خلوص نیت و از صمیم قلب از خداوند طلب بخشش کنیم، او نیز دعای ما را میپذیرد و گناهانمان را میآمرزد.