Qasos surasi — Oyat 23

Kalimalarning ma'nolari:

• "Varada" – yetib keldi, borg'andi.
• "Mad'yan" – Shu'ayb alayhissalomning qavmi yashagan joydagi quduq nomi.
• "Ummah" – bir jamoa, guruh odamlar.
• "Yasquna" – chorva mollarini sug'orayotgan edilar.
• "Tazudan" – qo'ylarini suvdan uzoqda ushlab, qaytarib turgan edilar (suvga yaqinlashtirmay, to'sib turishgan).
• "Ma khotbukumo" – sizlarning ishingiz nima? Nega sug'ormayapsizlar?
• "Yusdira" – qaytarib olib ketadilar, chorvasini suvdan qaytaradilar.
• "Ria'u" – cho'ponlar, chorvadorlar.

Tafsir:

Mussa alayhissalom Mad'yan tomon yo'l olganlarida, uzoq safardan so'ng chanqab va charchab, Mad'yan qudug'iga yetib keldilar. U yerda ko'p odamlarni ko'rdilar – ular chorva mollarini sug'orayotgan edilar. Ularning yonida, bir chekkada esa ikki ayolni ko'rdilar. Ular qo'ylarini suvdan uzoqroqda ushlab, hayvonlarni suvga yaqinlashtirmay turishardi. Ular boshqa odamlar bilan aralashib, sug'orishga jur'at qila olmay, chetda kutib turishardi.

Mussa alayhissalom ularning bu holiga rahm qilib, ularga yuzlanib: "Sizlarning ishingiz nima? Nega qo'ylaringizni sug'ormayapsizlar?" deb so'radilar. Ular javob berishdi: "Biz cho'ponlar qo'ylarini sug'orib bo'lib, ketgunlariga qadar sug'ora olmaymiz. Chunki biz ojiz ayollar bo'lib, erkaklar bilan aralashib, ular bilan musobaqalasha olmaymiz. Shuning uchun ular ketishini kutamiz. Otamiz esa keksa, qarigan chol – u qo'ylarni boqishga ham, sug'orishga ham ojiz. Shuning uchun bu ishni biz bajarishga majburmiz."

Mussa alayhissalom ularning ahvolini eshitib, ularga yordam berishga qaror qildilar va ularning qo'ylarini sug'orib berdilar. Bu voqea Mussa alayhissalomning oliyjanob axloqini, rahm-shafqatini va zaiflarga yordam berishga tayyorligini ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Yaxshilik va rahm-shafqat – Mussa alayhissalomning ikki ojiz ayolga yordam berishi mo'min kishiga xos fazilatdir. Har bir musulmon zaif va muhtojlarga yordam berishga intilishi kerak.
2. Hayo va iffat – Ikki ayolning erkaklar bilan aralashmaslikka harakat qilishi, hayo va iffatni saqlashning ahamiyatini ko'rsatadi. Bu islomiy odobning go'zal namunasi.
3. Mehnat va halollik – Ular otalari keksa bo'lishiga qaramay, o'zlari mehnat qilib, halol rizq topishga harakat qilishgan. Bu esa musulmon ayolning faolligi va mehnatsevar bo'lishi kerakligini bildiradi.
4. Yaxshilikning mukofoti – Mussa alayhissalomning qilgan yaxshiliklari ularning otasi tomonidan e'tibordan chetda qolmadi. Yaxshilik qilgan kishi albatta yaxshilik bilan mukofotlanadi. Bu Alloh taoloning odatidir – yaxshilik qilgan bandalarini O'zi mukofotlaydi.
5. Sabr va matonat – Mussa alayhissalom uzoq safardan so'ng ham charchamay, boshqalarga yordam berishga shoshildilar. Bu sabr-toqatli bo'lish va qiyinchiliklarda ham yaxshilik qilishdan to'xtamaslik kerakligini o'rgatadi.