سوره قصص — آیه 43

معانی کلمات:

• بَصَائِرَ: جمع «بصیرة» به معنای نور و روشنایی قلب است؛ همان‌گونه که بصر، نور چشم است. یعنی وسایلی که انسان با آن حق را می‌بیند و راه را از بیراهه تشخیص می‌دهد.
• الْقُرُونَ الْأُولَىٰ: نسل‌ها و امت‌های پیشین مانند قوم نوح، عاد، ثمود، قوم لوط و اصحاب مدین.

تفسیر آیه:

به یقین، ما به موسی (علیه‌السلام) کتاب آسمانی (تورات) را عطا کردیم؛ اما نه در آغاز کار، بلکه پس از آنکه امت‌های پیشین را به سبب تکذیب پیامبرانشان هلاک کردیم. این کتاب را به عنوان مایه‌های بینایی و روشنایی برای مردم فرستادیم تا به وسیله آن، آنچه را که برایشان سودمند است ببینند و انجام دهند و آنچه را که زیانبار است بشناسند و ترک کنند. این کتاب، هدایت‌کننده از گمراهی و رحمتی برای کسانی بود که به آن ایمان آوردند و بدان عمل کردند؛ زیرا در آن، خیر دنیا و آخرت نهفته بود. هدف از نزول این کتاب آن بود که مردم نعمت‌های خدا را یادآوری کنند، سپاسگزار او باشند و از کفران نعمت دوری گزینند و با تأمل در موعظه‌های آن، پند پذیرند و به راه راست بازگردند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. سنت خداوند بر این است که پیش از نزول رحمت، اتمام حجت می‌کند و پس از تکذیب و سرکشی، عذاب را نازل می‌فرماید؛ پس باید از سرنوشت پیشینیان عبرت گرفت.
2. کتاب‌های آسمانی، نه فقط برای یک قوم خاص، بلکه برای همه مردم مایه بصیرت و روشنایی است تا حق را از باطل تشخیص دهند.
3. قرآن و کتب آسمانی، رحمتی بی‌پایان برای بشرند؛ زیرا هم راه سعادت دنیا را نشان می‌دهند و هم رستگاری آخرت را تضمین می‌کنند.
4. هدف از نزول کتاب‌های آسمانی، بیداری دل‌ها و تذکر نعمت‌های الهی است؛ پس باید با تلاوت و تدبر در آن، شکرگزار نعمت‌های بی‌شمار خداوند باشیم و از کفران آن بپرهیزیم.
5. هدایت و رحمت الهی، ویژه کسانی است که با ایمان و عمل صالح، خود را شایسته آن می‌سازند؛ نه آنان که نعمت را ناسپاسی می‌کنند.