سوره قصص — آیه 57

معانی کلمات:

• نُتَخَطَّف: به سرعت ربوده شویم، از جای خود کنده شویم.
• حَرَمًا آمِنًا: سرزمینی که امنیت در آن برقرار است و جنگ و خونریزی در آن حرام است.
• یُجْبَىٰ: جمعآوری و حمل میشود، به سوی آن آورده میشود.

تفسیر آیه:

مشرکان قریش در مکه به پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم گفتند: اگر ما هدایت و دینی را که تو آوردهای پیروی کنیم و از بتها و خدایان خود دست برداریم، عربهای اطراف ما بر ما چیره میشوند و ما را به سرعت از سرزمینمان بیرون میکنند، میکشند یا به اسارت میگیرند و اموالمان را به غارت میبرند.

خداوند در پاسخ به این بهانهٔ واهی آنان میفرماید: آیا ما به این مشرکان مکه جایگاه امنی ندادیم؟ حرمی که در آن خونریزی و ظلم حرام است و مردم از هر طرف در آن امنیت دارند و حتی قبایل عرب که با یکدیگر در جنگ بودند، به خاطر حرمت این سرزمین به اهل آن تعرض نمیکردند. آیا ما میوههای هر چیز را از نقاط مختلف به سوی این سرزمین جمعآوری و حمل نکردیم تا روزیِ آنان از جانب ما باشد؟ اما بیشتر این مشرکان نادانند و قدر این نعمتهای بزرگ را نمیدانند و شکرگزار کسی نیستند که این نعمتها را به آنان داده است.

آنان اگر از ترس جان و مال از ایمان آوردن خودداری میکنند، باید بدانند که خدایی که در حال کفر، آنان را در این سرزمین امن نگه داشته و روزی آنان را از هر سو میرساند، اگر ایمان بیاورند، به طریق اولی آنان را حفظ خواهد کرد و بر ترس آنان غلبه خواهد کرد.

فواید و درسهای آیه:

1. امنیت و روزی، نعمتهای بزرگ الهی هستند: خداوند به انسانها امنیت و روزی عطا میکند و انسان باید شکرگزار این نعمتها باشد و از آنها در راه اطاعت خدا استفاده کند.
2. ایمان، سبب افزایش امنیت و روزی است: کسی که به خدا ایمان بیاورد و از او پیروی کند، خداوند او را بهتر از حال کفر محافظت میکند و روزی او را تضمین مینماید.
3. بهانهجویی، نشانه ضعف ایمان است: مشرکان برای فرار از حق، بهانههای واهی میآوردند؛ اما انسان عاقل باید با توکل بر خدا، از ترسهای بیاساس دست بردارد و حق را بپذیرد.
4. نعمتهای الهی، وسیله آزمایش بندگان است: خداوند با دادن امنیت و روزی، انسانها را میآزماید که آیا شکرگزارند یا ناسپاس و کافر.
5. نادانی، مانع بزرگ شناخت حق است: بیشتر مردم به دلیل جهل و نادانی، قدر نعمتهای خدا را نمیدانند و حق را نمیپذیرند؛ پس باید علم و آگاهی را طلب کرد.