سوره قصص — آیه 58

معانی کلمات:

• بَطِرَتْ: طغیان و سرکشی کرد، نعمت را نشناخت و مغرور شد.
• مَعِیشَتَهَا: زندگی و معیشت خود را (وسیلهی طغیان و ناسپاسی قرار داد).
• مَسَاکِنُهُمْ: خانهها و سراهایشان.
• الْوَارِثِینَ: وارثان (یعنی تنها خداوند باقی میماند و همهی مخلوقات نابود میشوند).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه، عبرتی بزرگ را پیش روی انسانها قرار میدهد و میفرماید: چه بسیار آبادیها و شهرهایی که اهلشان را به خاطر طغیان و ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی هلاک کردیم! آنها آنچنان غرق در رفاه و آسایش شدند که از یاد خدا و فرستادگانش غافل گشتند و به جای شکرگزاری، سرکشی و تکبر پیشه کردند. سرانجام، عذاب الهی آنان را فرا گرفت و نابودشان ساخت. اکنون خانههای ویرانشان باقی مانده است که پس از آنها جز اندکی (مانند مسافران یا رهگذران که ساعتی در آن توقف میکنند) کسی در آنها ساکن نشده است. این ویرانهها نشانهای آشکار از عاقبت کفران نعمت است. و در پایان، تنها خداوند است که وارث همهی موجودات است؛ اوست که باقی میماند و همهی بندگان به سوی او بازمیگردند تا پاداش و کیفر اعمال خود را ببینند.

فواید و درسهای آیه:

• نعمتهای الهی آزمون هستند؛ هر که در آنها طغیان کند، گرفتار عذاب میشود.
• دنیا و رفاه آن پایدار نیست؛ عبرت از سرنوشت پیشینیان، انسان را از غرور بازمیدارد.
• ویرانههای تمدنهای گذشته، نشانههای زندهی قدرت خداوند و هشدار به آیندگان است.
• تنها خداوند باقی است و همهی مخلوقات فانیاند؛ پس دلبستگی به دنیا و نعمتهای زودگذر آن، خردمندانه نیست.
• شکرگزاری در برابر نعمتها، سبب بقای آنهاست و ناسپاسی، نابودی را به همراه دارد.