سوره قصص — آیه 56

معانی کلمات:

• تَهْدِی: هدایت کردن و به راه آوردن (در اینجا به معنای هدایت توفیقی است که تنها به دست خداست).
• أَحْبَبْتَ: کسی که دوست داری و به هدایتش علاقهمندی.
• بِالْمُهْتَدِینَ: کسانی که شایستگی و آمادگی پذیرش هدایت را دارند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر گرامی! تو نمیتوانی هر کس را که دوست داری به راه حق هدایت کنی، زیرا هدایتِ توفیقی (یعنی اینکه خداوند دل کسی را برای پذیرش ایمان باز کند) تنها به دست خداست. تو فقط میتوانی پیام خدا را برسانی و راه را نشان دهی، اما این خداوند است که هر کس را بخواهد، به ایمان توفیق میدهد و او را به راه راست رهنمون میشود. خداوند به حال بندگان داناتر است و میداند چه کسی شایستگی و آمادگی پذیرش هدایت را دارد و او را به این نعمت بزرگ میرساند. این آیه در مورد عموی پیامبر، ابوطالب، نازل شد که پیامبر بسیار دوست داشت او مسلمان شود، اما خداوند به دلیل علم و حکمتش او را به ایمان توفیق نداد.

فواید و پیامهای آیه:

1. هدایت واقعی و توفیق ایمان تنها به دست خداست و هیچ پیامبر یا انسان دیگری نمیتواند آن را به کسی عطا کند؛ پس باید در دعا و درخواست هدایت، تنها به خدا تکیه کنیم.
2. پیامبر اسلام با اینکه محبوبترین و نزدیکترین فردش (عمویش) ایمان نیاورد، باز هم با مهربانی و دلسوزی به دعوت خود ادامه داد؛ این درس بزرگی است که ما نیز باید در دعوت دیگران به نیکی، صبور و مهربان باشیم و نتیجه را به خدا واگذار کنیم.
3. خداوند بر اساس علم و حکمت بینهایتش هدایت را به کسانی میبخشد که شایستگی آن را دارند؛ پس ما باید با پاکسازی دل و عمل صالح، خود را برای دریافت این نعمت بزرگ آماده کنیم.
4. این آیه به ما میآموزد که نباید به ظاهر افراد قضاوت کنیم؛ چه بسا کسانی که به ظاهر نزدیکاند اما از هدایت محروماند و چه بسا افرادی که دورند اما خداوند آنها را به راه حق میآورد.