Qəsəs surəsi — Ayə 58

Sözlərin izahı:

• بَطِرَتْ (bətirət): Nemət içində olub Allaha şükür etməyi unutmaq, təşəkkür yerinə təkəbbür göstərmək, həddi aşmaq deməkdir.
• مَعِيشَتَهَا (məişətəha): Onların güzəranı, dolanışığı, ruzi və nemətləri nəzərdə tutulur.
• مَسَاكِنُهُمْ (məsakinuhum): Onların yaşadıqları evlər, yurdlar, məskənlər.
• الْوَارِثِينَ (əl-varisin): Hər şeyin son sahibi, bütün məxluqat yox olduqdan sonra da qalan və hər şeyə varis olan Allah.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə keçmişdə yaşamış neçə-neçə kəndlərin, şəhərlərin aqibətindən xəbər verir. Onlar Allahın onlara bəxş etdiyi ruzi, bolluq və nemətlər içində yaşayırdılar. Lakin bu nemətlər onları Allaha şükür etməyə, Ona ibadət etməyə yönəltmək əvəzinə, onları qürura, təkəbbürə və küfrə sürüklədi. Onlar peyğəmbərlərin gətirdiyi haqqa inanmadılar, günah və asiçilikdə həddi aşdılar. Ona görə də Allah onları əzabla məhv etdi.

Bu gün onların evləri, yurdları xarabalığa çevrilmiş vəziyyətdədir. O yerlərdən yalnız yoldan keçənlər, səfər edənlər bir anlıq keçib gedir; orada artıq kiminsə daimi yaşadığı, öz evi adlandırdığı bir yer qalmamışdır. Onların izləri silinmiş, adları unudulmuşdur.

Bu, hər bir insan üçün böyük bir ibrətdir. İnsan düşünməlidir ki, dünya nemətləri müvəqqətidir, onlar insanı Allaha yaxınlaşdırmaq üçün bir vasitədir, məqsəd deyil. Kim ki bu nemətlərə aldanıb Rəbbini unudarsa, keçmişdəki o kəndlərin aqibətinə düşər.

Ayənin sonunda Allah buyurur: "Biz varis olduq." Yəni bütün bu məxluqat, onların malı, mülkü, evləri, torpaqları — hamısı fanidir. Onlar gedər, Allah qalar. Çünki yerin, göyün və onlarda olan hər şeyin həqiqi sahibi yalnız Allahdır. O, hər şeyi yaradan, hər şeyi yaşadan və hər şeyi sona çatdırandır. Bəndələr öldükdən sonra Ona qayıdacaq və Allah onlara əməllərinin müqabilini verəcəkdir.

Ey insan! Bu ayə sənə xəbərdarlıqdır: sənə verilən sağlamlıq, ruzi, ailə, mal-dövlət — bunların hamısı Allahın əmanətidir. Onları şükürlə qarşıla, Allaha itaətdə istifadə et. Unutma ki, bir gün sən də bu dünyadan köçəcəksən və geriyə yalnız əməllərin qalacaq. Allahın sənə verdiyi nemətlərlə Ona asi olma, çünki bu, keçmiş ümmətlərin məhv olmasına səbəb olan ən böyük səhvdir. Gəl, Quranın nuruna sarıl, Rəbbinin yolunu tut ki, həm bu dünyada, həm də axirətdə nicat tapasan.