سوره عنکبوت — آیه 67

معانی کلمات:

• حَرَمًا آمِنًا: سرزمینی که امنیت در آن برقرار است و مردم در آن از تعرض و گزند در اماناند.
• یُتَخَطَّفُ: ربوده میشوند و مورد هجوم و غارت قرار میگیرند.
• بِالْبَاطِلِ: به معبودهای باطل و بیارزش (بتها و معبودهای دروغین).
• بِنِعْمَةِ اللَّهِ: به نعمت بزرگ خداوند (امنیت حرم و نعمت اسلام و پیامبر).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، کفار قریش را مورد سرزنش و توبیخ قرار میدهد و آنان را به اندیشیدن دعوت میکند: آیا این مشرکان نمیبینند و درک نمیکنند که ما مکه را برای آنان حرمی امن قرار دادیم؟ در حالی که مردم اطراف آنان (اعراب و قبایل دیگر) پیوسته در معرض ربوده شدن، کشته شدن، اسارت و غارت اموالشان هستند و هیچ امنیتی ندارند. اما اهل مکه به برکت این حرم، در نهایت امنیت و آسایش زندگی میکنند و حتی دشمنانشان نیز در آنجا به آنان تعرض نمیکنند.

سپس خداوند آنان را به خاطر ناسپاسی و کفران این نعمت بزرگ سرزنش میکند و میفرماید: آیا با وجود این همه نعمت و امنیت، باز هم به باطل (بتها و معبودهای دروغین) ایمان میآورند و به نعمت بزرگ خداوند (که همان امنیت حرم و نعمت اسلام و پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم است) کفر میورزند و آن را نادیده میگیرند؟! آنان به جای شکرگزاری و عبادت خدای یکتا، به شرک و بتپرستی روی آوردهاند و نعمتهای آشکار خداوند را انکار میکنند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نعمت امنیت، یکی از بزرگترین نعمتهای الهی است: انسان تا امنیت نداشته باشد، هیچ نعمت دیگری برایش لذتبخش نیست. خداوند با یادآوری این نعمت به مشرکان، آنان را به شکرگزاری دعوت میکند.
2. کفران نعمت، سرزنش الهی را به دنبال دارد: کسانی که نعمتهای خداوند را میبینند و باز هم به باطل روی میآورند و شکر نعمت را به جا نمیآورند، مستحق سرزنش و عذاب الهی هستند.
3. ایمان به باطل و کفر به نعمتهای الهی، نشانه نادانی و گمراهی است: کسی که نعمتهای آشکار خداوند را میبیند و باز هم به سراغ بتها و معبودهای دروغین میرود، در حقیقت عقل و فطرت خود را نادیده گرفته است.
4. امنیت حرم مکه، نشانهای از لطف و رحمت خداوند است: این امنیت، نه تنها برای اهل مکه بلکه برای همه کسانی که به این حرم پناه میبرند، مایه آرامش است و نشاندهنده عنایت ویژه خداوند به این سرزمین مقدس است.
5. اسلام و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بزرگترین نعمت خداوند برای بشریت است: کفران این نعمت بزرگ، یعنی نپذیرفتن هدایت و رستگاری، بزرگترین زیان برای انسان است.