آل عمران سۈرىسى — ئايەت 140

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• يَمْسَسْكُمْ: سىلەرگە يېتىش، تېگىش.
• قَرْحٌ: يارا، جاراھەت.
• نُدَاوِلُهَا: بىز ئۇنى نۆۋەت بىلەن ئالماشتۇرىمىز، بىر كۈنى بىر تەرەپكە، يەنە بىر كۈنى يەنە بىر تەرەپكە بېرىمىز.
• شُهَدَاءَ: شېھىتلەر، يەنى ئاللاھ يولىدا جان بېرىپ شېھىت بولغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇئمىنلەر! ئەگەر ئۇھۇد غازىتىدا سىلەرگە يارا ياكى قازا يەتكەن بولسا، بىلىڭلاركى، بەدر غازىتىدا كاپىرلارغىمۇ شۇنىڭغا ئوخشاش يارا ۋە قازا يەتكەن ئىدى. بۇ كۈنلەرنى ئاللاھ تائالا كىشىلەر ئارىسىدا نۆۋەت بىلەن ئالماشتۇرۇپ تۇرىدۇ — بىر كۈنى بىر تەرەپ غەلىبە قىلسا، يەنە بىر كۈنى يەنە بىر تەرەپ غەلىبە قىلىدۇ. بۇنىڭدا چوڭقۇر ھېكمەتلەر بار: ئاللاھ سىلەرنىڭ ئاراڭلاردىن ھەقىقىي ئىمان ئېيتقانلارنى ئاشكارىلاپ بىلىشى ئۈچۈن، شۇنداقلا ئاراڭلاردىن بەزىلىرىنى شېھىتلىق دەرىجىسى بىلەن شەرەپلەندۈرۈش ئۈچۈن. ئاللاھ زالىملارنى — يەنى ئۆزىگە زۇلۇم قىلىپ، ئاللاھ يولىدىكى جىھادتىن قېچىپ قالغانلارنى — ياقتۇرمايدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• قىيىنچىلىق ۋە سىناقلار ھەممە ئادەمگە كېلىدۇ: مۇئمىنمۇ، كاپىرمۇ بۇ دۇنيادا سىناققا ئۇچرايدۇ. مۇئمىن بۇنى بىلىپ، قىيىنچىلىققا چىداملىق بولۇشى كېرەك.
• غەلىبە ۋە مەغلۇبىيەت ئاللاھنىڭ قولىدا: كۈنلەر ئالمىشىپ تۇرىدۇ، بىر كۈنى غەلىبە، يەنە بىر كۈنى سىناق. بۇ ئاللاھنىڭ ھېكمىتى ۋە ئىرادىسى بىلەن بولىدۇ. مۇئمىن ھەر ئىككى ھالدا ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشى كېرەك.
• سىناقلار ئىماننى سىنايدۇ: قىيىنچىلىق ۋاقتىدا كىمنىڭ ھەقىقىي ئىمان ئېيتقانلىقى، كىمنىڭ ئىككى يۈزلىمىچى ئىكەنلىكى ئاشكارا بولىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ مۇئمىنلەرنى پەرقلەندۈرۈش ئۈچۈن قويغان سىنىقىدۇر.
• شېھىتلىق ئەڭ ئالىي شەرەپ: ئاللاھ ئۆز يولىدا جان بېرىدىغانلارنى شېھىتلىق دەرىجىسى بىلەن شەرەپلەندۈرىدۇ. بۇ مۇئمىنلەر ئۈچۈن ئۇلۇغ بىر مۇكاپاتتۇر.
• زۇلۇم قىلغۇچىلار ئاللاھنىڭ مۇھەببىتىگە ئېرىشەلمەيدۇ: ئۆزىگە زۇلۇم قىلىپ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىدىن يۈز ئۆرۈگەنلەر، جىھادتىن قېچىپ قالغانلار ئاللاھنىڭ ياقتۇرۇشىغا ئېرىشەلمەيدۇ. بۇ ئايەت مۇئمىنلەرنى جىھاد ۋە ئىتائەتكە تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى سىناقلارغا سەۋر قىلىشنى ئۆگىتىدۇ: بۇ ئايەت مۇئمىنلەرگە قىيىنچىلىق ۋاقتىدا ئۈمىدسىزلىككە چۆكمەستىن، سەۋر قىلىپ، ئاللاھقا يۆنەلشىنى ئۆگىتىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ رەھىمدىل ۋە ھېكمەتلىك ئەقىدىسىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.